Συμπεράσματα έρευνας στο ΑΠΘ για τις αναγκαίες πρακτικές φεμινιστικού σχεδιασμού στον αστικό χώρο

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ , Ερευνητική Ομάδα Κοινωνικοχωρικών, Πολιτισμικών, Χαρτογραφικών Αναλύσεων και Σχεδιασμού - SPACE

Η Πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ μέσα από τα μάτια των φοιτητριών/ών της: Μία έρευνα για τις αναγκαίες πρακτικές φεμινιστικού σχεδιασμού

 

Οι έμφυλες διαστάσεις στον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου αποτελούν ζητούμενο του Φεμινιστικού Χωρικού Σχεδιασμού. Το σχεδιαστικό πλαίσιο με φεμινιστικό χαρακτήρα αναδύεται σταδιακά, κατά τη διάρκεια εξέλιξης των φεμινιστικών κινημάτων και βρίσκει εφαρμογή σε παγκόσμια κλίμακα. 

Μεταξύ άλλων χαρακτηριστικό παράδειγμα υλοποίησης αποτελεί το πιλοτικό έργο ανασχεδιασμού της γειτονιάς Mariahilf το 2002 στη Βιέννη, με συμμετοχικές διαδικασίες και παρεμβάσεις έμφυλου χαρακτήρα που στόχευσαν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, πραγματοποιώντας μεταβολές στους δημόσιους χώρους (ασφαλείς διαβάσεις, προσβάσιμα σημεία συνάντησης, μείωση των αυτοκινήτων κ.α.). Επιπλέον, στην Ισπανία ορόσημο για τον σύγχρονο σχεδιασμό αποτέλεσαν οι Equal Saree, μία κολεκτίβα που αναπτύχθηκε στη Βαρκελώνη το 2010 και στόχευσε στη δημιουργία βιώσιμων, συμπεριληπτικών και φροντιστικών πόλεων (caring cities), μέσω συμμετοχικών διαδικασιών σχεδιασμού. Ένα από τα έργα τους αποτελεί το Mamifera, το οποίο είναι ένα ξύλινο κιόσκι θηλασμού που σχεδιάστηκε και τοποθετήθηκε στα πλαίσια του φεστιβάλ Αρχιτεκτονικής Μοντέλων της Βαρκελώνης με σκοπό να προωθήσει, την εξοικείωση με την δημόσια εικόνα των διαδικασιών φροντίδας, που πραγματοποιούν στην καθημερινότητα τους οι γυναίκες, όπως ο θηλασμός. 

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται, επίσης σε διεθνή και εθνικά παραδείγματα, από το έργο της Col·lectiu Punt 6 στην Ισπανία και αντίστοιχα της Urbana στην Ελλάδα, που επικεντρώνονται στον συμμετοχικό σχεδιασμό με φεμινιστική κατεύθυνση.

Με επανάχρηση , οι εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις στις πόλεις μπορούν να αναγεννηθούν μέσα από συμμετοχικό σχεδιασμό

Έστω και με προσωρινή επανάχρηση οι εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις στις πόλεις μπορούν να αναγεννηθούν μέσα από συμμετοχικό σχεδιασμό: 

Η περίπτωση της Αλεξανδρούπολης

Η επανάχρηση εγκαταλελειμμένων εκτάσεων μέσω συμμετοχικού σχεδιασμού αποτελεί αναμφίβολα ένα νεοσύστατο, καινοτόμο και πολύ αποτελεσματικό εργαλείο αναγέννησης των πόλεων.

 

Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των παλιών ναυπηγείων NDSM του Άμστερνταμ της Ολλανδίας, όπου η εγκαταλελειμμένη αυτή έκταση αξιοποιήθηκε μέσω προγραμμάτων σύμπραξης – συμπαραγωγής μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης και ομάδας καλλιτεχνών της περιοχής, υιοθετώντας τις αρχές των προσωρινών χρήσεων γης. Με αυτό τον τρόπο η έκταση αυτή παρέμεινε στην αρμοδιότητα της δημοτικής αρχής, ενώ παράλληλα αξιοποιήθηκε πλήρως από την ομάδα των καλλιτεχνών, μέσω εκδηλώσεων και φεστιβάλ, αποκομίζοντας πλήθος οφελών τόσο για την τοπική αυτοδιοίκηση όσο και για την τοπική κοινωνία.

Έτσι, βάσει του παραδείγματος αυτού από τον χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα ήταν δυνατόν και στον ελλαδικό χώρο αντίστοιχα να ληφθούν ανάλογα μέτρα ούτως ώστε περιοχές αναξιοποίητες και εγκαταλελειμμένες τόσο στα αστικά κέντρα (Αθήνα - Θεσσαλονίκη) όσο και στην περιφέρεια να λειτουργήσουν ως μέσο αναζωογόνησης και βιώσιμης ανάπτυξης των πόλεων.

Το Πρώην Στρατόπεδο Παύλου Μελά Μεταμορφώνεται: Διαστάσεις Κυβερνησιμότητας και η Προοπτική του Συμμετοχικού Σχεδιασμού

#Γιώργος Χατζηνάκος, Αστικός & Πολιτιστικός Γεωγράφος, Υποψήφιος Διδάκτορας Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, Institute of Place Management.

Μετά από 20 χρόνια ενεργούς διεκδίκησης, υπογράφηκε τον περασμένο Οκτώβριο η τελική σύμβαση παραχώρησης του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά στον ομώνυμο Δήμο από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας, με σκοπό τη δημιουργία ενός Μητροπολιτικού Πάρκου. 

Ο δήμαρχος Δημήτρης Δεμουρτζίδης δήλωσε ότι επιτέλους «έκλεισε ένα πολυετές κεφάλαιο για την πόλη μας», χαρακτηρίζοντας αυτή την μέρα «ιστορική». Στα ίδια πλαίσια ο αρχιτέκτονας, κ. Πρόδρομος Νικηφορίδης, που ανέλαβε το σχεδιασμό της δημιουργίας του Μητροπολιτικού Πάρκου, ανέφερε ότι «η απόδοση των 350 στρεμμάτων στην τοπική κοινωνία αποτελεί το τρίτο σημαντικότερο γεγονός των τελευταίων 100 χρόνων στη Θεσσαλονίκη, μετά την πυρκαγιά του 1917 και την απόφαση για ανοικοδόμηση και την επιχωμάτωση της Νέας Παραλίας στα μέσα της δεκαετίας του 60» και δήλωσε ότι ο στόχος είναι να δημιουργηθεί «ένας χώρος περιπάτου, ανάπαυσης, αθλητισμού, πολιτισμού, κοινωνικοποίησης, δράσεων πολλαπλών μορφών και πάνω από όλα ένας τόπος απόδρασης από τη δύσκολη καθημερινότητα της πόλης».  

Είναι γεγονός ότι τα μητροπολιτικά πάρκα συνιστούν πολλές λειτουργίες για τον αστικό πληθυσμό, όπως αποδεικνύεται από πληθώρα επιστημονικών και εμπειρικών ερευνών (βλ. ενδεικτική βιβλιογραφία). 

Ηράκλειο , Χανιά :Ο Δημόσιος Χώρος στο επίκεντρο

Ο Δημόσιος Χώρος στο επίκεντρο: δύο (2) φεστιβάλ τον Ιούνιο στην Κρήτη αναδεικνύουν ζητήματα Χώρου, Γειτονιάς και Ποιότητας του Αστικού Περιβάλλοντος

Τα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα της Κρήτης σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων (6 &7 Ιουνίου και 12-14 Ιουνίου) θα φιλοξενήσουν τα καθιερωμένα φεστιβάλ p-public  στην πόλη των Χανίων και Αθέατη Πόλη στο Ηράκλειο με πληθώρα ομιλιών, διαλέξεων και δρώμενων με στόχο τη συζήτηση γύρω από ζητήματα του δημοσίου χώρου. 

Η ομάδα του p-public δημιουργήθηκε το 2010 από νέους αρχιτέκτονες και διοργανώνει κάθε χρόνο υπό την αιγίδα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Χανίων το πολυήμερο φεστιβάλ ‘p-public’. Το φεστιβάλ αυτό περιλαμβάνει διαλέξεις και δρώμενα σε δημόσιους χώρους στην πόλη με στόχο την ενεργοποίηση αναξιοποίητων ή/και εγκαταλελειμμένων δημόσιων χώρων, την αλλαγή της χρήσης του δημόσιου χώρου και της αντίληψη των χρηστών του για αυτούς.

Το φετινό p-public θα πραγματοποιηθεί στις 6 και 7 Ιουνίου στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου (Μεγάλο Αρσενάλι) στα Χανιά με τίτλο ‘Δημόσιος Χώρος- Έξυπνος Χώρος’ και επικεντρώνεται στη χρήση καινοτόμων τεχνολογικών μέσων- πρακτικών στο δημόσιο αστικό περιβάλλον.

Περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενο των διαλέξεων, το πρόγραμμα και τα δρώμενα μπορείτε να βρείτε εδώ: http://p-public.gr/?lang=el

Αντίστοιχα, το φεστιβάλ της  Αθέατης Πόλης πραγματοποιείται από το 2012, υπό την αιγίδα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ηρακλείου με τόπους δράσης την Αγία Τριάδα και το Λάκκο στο κέντρο της πόλης του Ηρακλείου.  Στόχος του φεστιβάλ είναι ο επαναπροσδιορισμός και η διατύπωση πρότασης για τη ανάκτηση της σχέσης των κάτοικων της πόλης με το δημόσιο χώρο και τη γειτονιά καθώς και η βελτίωση της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος και της δημόσιας ζωής. Σκοπός των δράσεων και παρεμβάσεων είναι η ανάπτυξη δημόσιου διαλόγου, η ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση των κατοίκων των περιοχών, όπου συνήθως λαμβάνουν χώρα οι εκδηλώσεις, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.