Δευτέρα, 8 Απριλίου 2013

Αστικό πράσινο:Οφέλη, προβλήματα, σχεδιασμός, διαχείριση

#Α. ΕλευθεριάδηςΓεωπόνος-Εδαφολόγος, Μελετητής έργων πρασίνου
#Ε. ΜατζίρηςΔρ Δασολόγος - Περιβαλ/γος, Προϊστάμ. Τμ. Συντήρησης Πρασίνου Δήμου Θεσ/νίκης 

Ο ρόλος της βλάστησης στις πόλεις είναι ένα πολύ συζητημένο θέμα. Ωστόσο σε λίγες περιπτώσεις επιτυγχάνεται ο σκοπός της διαχείρισης. Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους, όπως: ελλιπής σχεδιασμός των χώρων πρασίνου από την πολεοδομία, ανεπιτυχής σχεδιασμός στις μελέτες πρασίνου από γεωτεχνικούς, χρήση ακατάλληλων φυτικών ειδών (ξενικά στη χώρα και στην πόλη) από οικολογικής πλευράς, μικρή ή καθόλου απασχόληση αρχιτεκτόνων τοπίου, έλλειψη συντήρησης για οικονομικούς λόγους, πλημμελής διαχείριση του αστικού πρασίνου, η ύπαρξη αδιαφορίας ή και 'άρνησης' από μέρος των πολιτών στη διατήρηση του πρασίνου. 
Στην εργασία αυτή γίνεται μια προσπάθεια να συζητηθούν τα παραπάνω προβλήματα δεδομένου ότι τα αστικά περιβάλλοντα είναι δυσμενή από άποψης εδάφους και νερού, αλλά και φωτισμού και ρύπανσης. Ο σχεδιασμός χρειάζεται σοβαρή αντιμετώπιση και σχεδόν πάντα μεικτές ομάδες εργασίας ειδικών επιστημόνων. Το πράσινο τόσο στην ύπαιθρο όσο και στα αστικά τοπία είναι ιδιαίτερο θέμα λόγω του βιολογικού χαρακτήρα των στοιχείων (φυτών) και της δυναμικής του πρασίνου στο χρόνο και χώρο.


1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η χρησιμοποίηση των υλικών στο αστικό τοπίο για τους αρχιτέκτονες τοπίου και γεωτεχνικούς είναι πολύ σοβαρό θέμα, ιδιαίτερα όταν τα υλικά αυτά έχουν δυναμικό χαρακτήρα. Σε αυτήν την κατηγορία υπάγονται και τα φυτικά είδη. Η βλάστηση στην πόλη δρα πολλαπλά, ανανεώνοντας οξυγόνο, συγκεντρώνοντας ρυπαντές, απορροφώντας σκόνη, μετριάζοντας θορύβους, παρέχοντας προστασία από ανέμους και βροχή, αμβλύνοντας ακραίες θερμοκρασίες, μειώνοντας ηχορύπανση, δίνοντας σκιά απαλλαγμένη από υπεριώδεις ακτινοβολίες, και βελτιώνοντας αισθητικά το αστικό τοπίο. Τα οφέλη του αστικού πράσινου εκτείνονται από φυσικά και ψυχολογικά στην κοινωνική συνοχή, στην οικολογική ισορροπία και διατήρηση της βιοποικιλότητας (Fuller and Gaston, 2009). 
Το αστικό πράσινο, στη σημερινή εποχή και στις συνθήκες της μεγαλούπολης, πρέπει να παρέχει δυνατότητα φυγής από το ανθρωπογενές πυκνοδομημένο περιβάλλον σε έναν χώρο με άλλα χρώματα, σχήματα και ήχους, σε καθαρότερη ατμόσφαιρα, ηπιότερους θορύβους, σε ένα χώρο δροσερό, σκιερό ή άπλετα ηλιόλουστο, με αρτιότερο ουρανό ή άπλετη θέα. Κατά συνέπεια, το αστικό πράσινο πρέπει να είναι μίμηση της φύσης, π.χ. ο χλοοτάπητας αντιστοιχεί στο λιβάδι, ο βραχόκηπος σε βραχώδεις φυσικές περιοχές κ.ά. Το αστικό πράσινο πρέπει να έχει επαρκή έκταση και κατάλληλη διασπορά στον οικιστικό ιστό, ώστε να είναι προσιτό ανά πάσα στιγμή από το σύνολο του πληθυσμού. Βέβαια το πράσινο της πόλης δεν συνίσταται μόνο από πάρκα, αλλά σε αυτό συμμετέχουν οι δεντροστοιχίες, τα άλση, το κινητό πράσινο, οι οροφόκηποι, τα μπαλκόνια (κάθετο πράσινο), ιδιωτικοί κήποι, και αρκετές φορές μέρος των περιαστικών δασών κ.ά.

Η περίπτωση των εντατικά δομημένων περιοχών είναι περισσότερο περίπλοκη. Τα ψηλά και ογκώδη κτίσματα, οι δρόμοι κ.ά. λόγω της μεγάλης αξίας των οικοπέδων, της απληστίας των ιδιοκτητών και της έλλειψης αντίστασης από το ΤΕΕ και την κυβέρνηση, δημιουργούν στενότητα και αδυναμία στοιχειώδους υπαίθριου σχεδιασμού. Εδώ οι χρηστικές λειτουργίες αποδυναμώνουν πολύ την αισθητική και πολιτισμική λειτουργία του χώρου. Μικρές είναι οι παρεμβάσεις, λόγω έλλειψης αυλής, οι οποίες συνίστανται στους λίγους κοινόχρηστους χώρους, στα μπαλκόνια και στις ταράτσες. Η μεγάλη οικοπεδική αξία δεν αφήνει περιθώρια διάθεσης γης για κοινωνικές λειτουργίες (μικρά πάρκα και ανοίγματα, πλατείες, πεζοδρόμια, ποδηλατοδρόμια κ.ά.).

Είναι γνωστό πως τα κύρια κριτήρια επιλογής των φυτικών ειδών για χρήσεις αρχιτεκτονικής τοπίου και αναψυχής είναι οικολογικά (έδαφος και κλίμα), λειτουργικά (εξυπηρέτηση χρηστικών αναγκών), αισθητικά και πολιτισμικά, σε συνάρτηση με τη δυνατότητα εξεύρεσης αυτών στην αγορά (Ελευθεριάδης κ.ά., 2003).

Το ενδιαφέρον της εργασίας αυτής επεκτείνεται στην εκτέλεση των έργων και στην διαχείριση του πράσινου της πόλης. Η επιτυχής ολοκλήρωση της δημιουργίας -εγκατάστασης του πράσινου απαιτεί μελέτη και ειδικές έρευνες για τη διαπίστωση των μεταβλητών - παραγόντων που μετέχουν στο πρασίνισμα των αστικών περιβαλλόντων.

2. ΣΥΖΗΤΗΣΗ
2.1 Περιβαλλοντικά οφέλη

Περιορισμός ατμοσφαιρικής ρύπανσης: Επιφάνεια φυλλώματος 25m2 μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μιας ημέρας σε οξυγόνο για έναν άνθρωπο. Γενικά σε μια επιφάνεια πρασίνου ενός εκταρίου που περιλαμβάνει δένδρα, θάμνους και χλόη, αποδίδονται 600kg O2 σε 12 ώρες, ενώ δεσμεύονται 900kg CO2 (Αραβαντινός και Κοσμάκη, 1988). Ανάλογες ζώνες πρασίνου περιορίζουν κατά 45% τους αέριους ρυπαντές από οξείδια C, N και S, τους βασικότερους ρύπους που συναντάμε στα πολεοδομικά συγκροτήματα (McPherson et al., 1999). Μια επιφάνεια πρασίνου δημιουργεί ρεύματα αέρα που εξουδετερώνουν εν μέρει το φράγμα της θερμοκρασιακής αναστροφής που παγιδεύει τη ρύπανση.

Επίδραση στις συνθήκες μικροκλίματος: Τα φύλλα των δένδρων συγκρατούν, αντανακλούν, απορροφούν και μεταβιβάζουν ηλιακή ακτινοβολία. Ένα δένδρο με επάρκεια νερού, διοχετεύει καθημερινά στην ατμόσφαιρα μέχρι 400L νερό με μορφή υδρατμών (Kramer and Kozlowski, 1979). Σε συνθήκες καύσωνα το κατάλληλο αστικό και περιαστικό πράσινο μπορεί να μειώσει τη θερμοκρασία μέχρι και 5 βαθμούς (McPherson et al., 1999).

Εμπλουτισμός υδροφόρου ορίζοντα: Όταν δεν υπάρχει βλάστηση στις ακάλυπτες επιφάνειες, τα όμβρια ύδατα ρέουν ταχύτατα επιφανειακά ή μέσα από τους αποχετευτικούς αγωγούς και έτσι δεν ενισχύουν τους υδροφόρους ορίζοντες (Attore et al., 2000). Αντίθετα η ύπαρξη βλάστησης εξασφαλίζει τη σύνδεση με τους υδροφόρους ορίζοντες, ενώ μειώνονται τα νερά απορροής. Ένα μέρος της βροχόπτωσης συγκρατείται από τα φύλλα και ένα άλλο διεισδύει στο έδαφος, όπου ένα μέρος συγκρατείται από αυτό και ένα άλλο εμπλουτίζει τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες (Kuchelmeister, 2000).

Αντιανεμική προστασία: Δένδρα και θάμνοι μπορούν να ρυθμίζουν την κίνηση και την ταχύτητα του ανέμου δρώντας σαν εμπόδιο, εκτρέποντας ή ρυθμίζοντας την κατεύθυνση του. Το αποτέλεσμα και ο βαθμός ρύθμισης ποικίλει ανάλογα με τα είδη των δένδρων, το ύψος τους, τη μορφή τους, την πυκνότητα και συνοχή του φυλλώματος και την τρέχουσα διάταξη των δένδρων και θάμνων (Ντάφης, 1989, McPherson et al., 1999).

Συγκράτηση εδαφών: Οι διάφορες μορφές βλάστησης έχουν την δυνατότητα να συγκρατούν τα εδάφη και να τα κρατούν συνεκτικά. Έτσι αποφεύγονται κατολισθήσεις και διαβρώσεις, και σε μη αστικές περιοχές, και σε περιαστικές και αστικές, όπως πάρκα με έντονο ανάγλυφο ή ακάλυπτες και αδιαμόρφωτες επιφάνειες (Kuchelmeister, 2000).

Μείωση του θορύβου: Ζώνες πρασίνου απομονώνουν χώρους με σημαντική ηχορύπανση, όπως αυτοκινητόδρομοι, εργοστάσια, αυλές σχολείων, σιδηροδρομικές γραμμές. Κάθε τετραγωνικό μέτρο πρασίνου μειώνει το θόρυβο κατά 0,17 ντεσιμπέλ (Harris and Dines, 1998, Samara and Tsitsoni, 2010).
Καταπολέμηση της σκόνης: Λόγω της επιβράδυνσης της ταχύτητας του ανέμου μέσα από τη βλάστηση, η αιωρούμενη στην ατμόσφαιρα σκόνη επικάθεται στα φύλλα από τα οποία ξεπλένεται κατόπιν με τη βροχή. Τα δένδρα μπορούν να συγκρατήσουν μέχρι και το 75% της ρύπανσης που προέρχεται από τη σκόνη και τον καπνό (Hodge, 1995).

Προστασία της βιοποικιλότητας: Το αστικό πράσινο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσα στο περιβάλλον της πόλης. Πολλές αστικές περιοχές με πάρκα, δενδροστοιχίες και κήπους καθώς και η ύπαρξη ρεμάτων, ποταμών αποτελούν καταφύγιο και ενδιαίτημα πολλών ειδών της πανίδας μιας περιοχής (McPherson et al.,
1999, Tjallingii, 2000).

Αισθητική βελτίωση: Η χρήση του πρασίνου στον πολεοδομικό και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό βελτιώνει την αισθητική αντίληψη και την απόλαυση του αστικού τοπίου. Η κατάλληλη χρήση φυτικού υλικού καθώς και άλλων φυσικών στοιχείων (νερό, πέτρα, ξύλο) μπορεί να βοηθήσει στην αρμονική σχέση μεταξύ κατασκευών, ανθρώπων και φυσικού περιβάλλοντος (Hodge, 1995, Burden, 2006).

2.2 Κοινωνικά και οικονομικά οφέλη

Υγεία: Η βελτίωση που το αστικό πράσινο επιφέρει στις κλιματικές συνθήκες, το έδαφος και το νερό, επιδρά θετικά στην υγεία των αστών (Kuchelmeister, 2000).

Εκπαίδευση: Τα οφέλη και οι λειτουργίες της βλάστησης για μια πόλη μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, μέσω βοτανικών κήπων και πάρκων περιβαλλοντικής πληροφόρησης.

Αναψυχή: Χώροι πρασίνου όπως πάρκα, άλση, και περιαστικά δάση αποτελούν χώρους αναψυχής, ξεκούρασης και διαφυγής από την καθημερινή ένταση.

Εργασία: Η άσκηση της δασοπονίας πόλεων μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης στους κατοίκους μιας πόλεως και είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις φτωχότερες χώρες. Στις ανεπτυγμένες χώρες το αστικό πράσινο αποτελεί σημαντικό κλάδο ανάπτυξης αντίστοιχων επιχειρήσεων όπως φυτώρια, τεχνικές εταιρίες συντήρησης και εγκατάστασης πρασίνου κλπ (McPherson et al. 1999, Kuchelmeister 2000).

Αύξηση της αξίας των ιδιοκτησιών: Ιδιοκτησίες πλησίον πάρκων ή χώρων πρασίνου έχουν μεγαλύτερη ζήτηση και μεγαλύτερη οικονομική αξία, 5-12% (Luttik, 2000).

Παραγωγή υλικών αγαθών: Στις αναπτυσσόμενες και φτωχότερες χώρες το αστικό πράσινο συμβάλει στην παραγωγή υλικών όπως τροφής, καυσίμων και ξυλείας, που με τη σειρά τους συμβάλουν στη βελτίωση της ζωής των κατοίκων (Kuchelmeister, 1998).

2.3 Νομικό καθεστώς
Από τα κύρια θέματα που απασχολούν τους σχεδιαστές και διαχειριστές του πράσινου της πόλης είναι το νομικό καθεστώς. Τα πάρκα, τα άλση και οι δενδροστοιχίες αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία εκτάσεων, που υπάγεται στις διατάξεις του Ν.998/79 και έχουν αυστηρό καθεστώς προστασίας (άρθρο 3 παρ.4 του Ν.998/79), εφόσον έχουν διαμορφωμένη δασική ή κηποτεχνική βλάστηση, ανεξάρτητα αν στα εγκεκριμένα σχέδια πόλεων χαρακτηρίζονται ως "κοινόχρηστος χώρος" ή "χώρος πρασίνου". Στα πάρκα και στα άλση: "η περιποίησις και η εν γένει εκμετάλλευσις γίνονται κατά τρόπο μη παραβλάπτοντα τον κύριο σκοπό για τον οποίο προορίζονται"(άρθρο 62 παρ.2 του ΝΔ 86/1969). Για τα πάρκα και τα άλση έχουν επίσης εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων: 3 παρ.4, 4 παρ.2α, 5, 48 παρ.1 του Νόμου 998/79, καθώς και οι διατάξεις του άρθρου 18 του Ν.1734/87, σύμφωνα με τις οποίες δεν υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας αθλητικών εγκαταστάσεων που προέβλεπε αρχικά το άρθρο 52 του Ν.998/79. Με τις 2568/1981, 2189/1982, 1392/1989 και 2588/92 αποφάσεις του Σ.τ.Ε. ανακλήθηκαν διοικητικές αποφάσεις, που ενέκριναν διάφορα έργα και χρήσεις σε πάρκα και άλση, μη συμβατά με τον προορισμό τους.

2.4 Οικολογικά προβλήματα
Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται φυτά που αντέχουν στην ρύπανση, είτε αυτοφυή της χώρας μας, είτε επιγενή (δοκιμασμένα είδη), είτε ξενικά φυτικά είδη. Αν ο σχεδιαστής-μελετητής θέλει να χρησιμοποιήσει μόνο αυτοφυή της χώρας θα έχει στην διάθεση του μόνο το 69% των ειδών του Πίνακα 1 (Τμήμα Αρχιτεκτονικής Τοπίου Δράμας, 2004).



Ε: Επιγενές: Ξενικό φυτό που έχει εισαχθεί στη χώρα μας πριν αρκετά χρόνια και φαίνεται ότι προσαρμόσθηκε ικανοποιητικά
Ξ: Ξενικό: Φυτό που έχει εισαχθεί στη χώρα πριν από λίγα χρόνια και δεν γνωρίζουμε αν και πως θα προσαρμοσθεί στο μέλλον.
Όλα τα υπόλοιπα φυτά του πίνακα είναι αυτοφυή (Φυτά που βρίσκονται στη χώρα μας)

Το έδαφος, το οποίο θα φιλοξενήσει το αστικό πράσινο, βρίσκεται σε κατάσταση διαταραχής από την φυσική του κατάσταση. Οι διάφοροι εδαφικοί ορίζοντες έχουν καταστραφεί αποτέλεσμα των κτιριακών, οδικών και λοιπών εργασιών. Οι μελετητές πρέπει να λάβουν σοβαρά την κατάσταση του εδάφους και να συνεργάζονται με εδαφολόγους για την βελτίωση του είτε με πρόσθεση ή μερική ή και ολική αντικατάσταση του. Σε τοπικό επίπεδο ή σε επίπεδο μικρής κλίμακας όταν έχουμε σημαντικές αλλαγές στο εδαφικό περιβάλλον οι φυτοκοινωνίες παρουσιάζουν αλλαγές και ποικιλότητα που μπορεί να οφείλεται στον ανταγωνισμό μεταξύ των διαφόρων φυτών για φως, θερμότητα, νερό και θρεπτικά στοιχεία (Craul, 1999, Trowbridge and Bassuk, 2004).

Η θερμότητα από διερχόμενα οχήματα ή/και αντανακλάσεις κτηρίων, που ανεβάζει τη θερμοκρασία της πόλης έως και 5 C, είναι επίσης ένας παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Για παράδειγμα κεντρικοί δρόμοι που δέχονται μεγάλο κυκλοφοριακό φόρτο και μάλλον κυκλοφοριακή συμφόρηση πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής στη φάση του σχεδιασμού. Στα προαναφερθέντα περιβάλλοντα η διαχείριση της άρδευσης των φυτών διαφοροποιείται σε σχέση με τον κλασσικό υπολογισμό της εξατμιδιαπνοής (Ελευθεριάδης, 2005).

Η μεταφορά φυτών εκτός ζώνης/περιβάλλοντος βλάστησης είναι από εκείνα τα θέματα που απασχολούν σοβαρά τους μελετητές. Πολλά από τα είδη εκτός ζώνης φυτοζωούν και άλλα εξαφανίζονται είτε λόγω έλλειψης ικανού οικολογικού υπόβαθρου, είτε λόγω πίεσης εργολάβων έργων πρασίνου ή υπεύθυνων δημοτικών Αρχών ή ομάδων πολιτών. Υπάρχουν βέβαια φυτικά είδη «ευρυζωνικά», θα πρέπει όμως να το γνωρίζει ο μελετητής.

Η αλόγιστη χρήση ξενικών ειδών είναι από τα σοβαρά οικολογικά προβλήματα ακόμα και με τη βοήθεια των ζωνών αντοχής (hardiness zones) που έχουν στη διάθεσή τους οι μελετητές. Ιδιαίτερα για τη χώρα μας αυτό είναι μια σοβαρή πηγή εξαγωγής συναλλάγματος λόγω εισαγωγών. Αυτό από οικολογική αλλά και πολιτισμική άποψη πρέπει να θεωρείται απαράδεκτο διότι καθιστά προβληματική την προσαρμογή των φυτών, βιάζει τον πολιτισμό του τόπου και αλλοτριώνει την αισθητική των πολιτών.

2.5 Προβλήματα αποδοχής από πολίτες (αδιαφορία, βανδαλισμοί)
Προβλήματα αποδοχής και ακόμα περισσότερο υιοθέτησης του αστικού πράσινου από τους πολίτες και κυρίως από τους περίοικους υπάρχουν, ιδιαίτερα όταν τα φυτά πρόκειται να εγκατασταθούν κοντά τους, με αιτιάσεις, όπως «θα μας κλείσει το μαγαζί», «θα σηκώσει τα πλακάκια του πεζοδρομίου» κλπ. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η αδιαφορία και κάποιες φορές φαινόμενα βανδαλισμών. Αντιμετωπίζεται σε κάποιο βαθμό με την ενημέρωση και την ανάπτυξη περιβαλλοντικού αισθήματος του κοινού.

2.6 Προβλήματα χώρου
Το πράσινο στις ελληνικές πόλεις είναι ελάχιστο, γεγονός που οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως μικρά μπαλκόνια, στατικότητες ταρατσών, ελάχιστοι και ανεπαρκείς χώροι για πάρκα/δενδροστοιχίες κλπ. Στο θέμα αυτό θα βοηθούσε η ανάπτυξη μιας στρατηγικής εκ μέρους των ΟΤΑ για την εξεύρεση τέτοιων χώρων και τη διεκδίκηση αχρησιμοποίητων χώρων από το ΥΠΕΘΑ και άλλους Οργανισμούς (Εκκλησία, Μοναστήρια, κ.ά.), η ανάπτυξη προγραμμάτων προώθησης της εμπλοκής των κατοίκων με επιδοτήσεις, βραβεία κ.ά. για πρασίνισμα των μπαλκονιών, οροφών και αυλών, και η επέκταση του «κινητού πράσινου» σε πλατείες και λοιπούς κοινόχρηστους χώρους.

2.7 Προστασία του αστικού πράσινου
Η προστασία επιτυγχάνεται μέσω περιβαλλοντικής εκπαίδευσης των πολιτών, νομικά μέτρα (απαγορευτικά) και τεχνητά μέτρα (περιφράξεις κ.ά.).

2.8 Σχεδιασμός
Τους υπευθύνους των ΟΤΑ πρέπει να απασχολεί ποιοι σχεδιάζουν. Σύμφωνα με το νόμο αυτοί είναι Αρχιτέκτονες Τοπίου, Γεωπόνοι, Δασολόγοι, Αρχιτέκτονες μηχανικοί. Οι παραλαμβάνοντες τις μελέτες υπάλληλοι των ΟΤΑ θα πρέπει να έχουν τα προσόντα να ελέγξουν και να εκτελέσουν τη συνταχθείσα μελέτη. Αλλά και τα προσόντα να έχουν, συχνά λείπει η στρατηγική του ΟΤΑ με κίνδυνο ο σχεδιασμός να γίνει με λάθος κριτήρια, με επιρροές άσχετων Δημάρχων, με πελατειακές σχέσεις, με αλλοπρόσαλλα ιδεολογήματα (concept) και αιτιάσεις.

Κάθε κατηγορία αστικού πράσινου απαιτεί το δικό της ιδιαίτερο σχεδιασμό:
- Το πράσινο στα μπαλκόνια και ταράτσες (οροφόκηποι) είναι θέμα που αφορά τους ένοικους του σπιτιού-διαμερίσματος ή της πολυκατοικίας και φυσικά θα πρέπει να είναι πεπεισμένοι ότι ο ειδικός έχει την ικανότητα να προσφέρει χρήσιμες σχεδιαστικές οδηγίες.
- Το κινητό πράσινο μπορεί να λύσει σοβαρά προβλήματα επέκτασης και αύξησης του πρασίνου στον αστικό ιστό. Αυτό μπορεί να εγκατασταθεί σε μεγάλες γλάστρες και μεγάλα δοχεία (ξύλινα, πλαστικά, πιθάρια, ζαρντινιέρες κ.ά.), σε χώρους με τσιμεντένιο κατάστρωμα και σε χώρους διεκδικούμενους.
- Οι πέργκολες (απομόνωση δίπλευρη, από κάτω και από πάνω) σε δρόμους στενούς και μικρού κυκλοφοριακού φόρτου, μπορεί να αυξάνουν την επιφάνεια του πράσινου και να βελτιώσουν σημαντικά την αισθητική της πόλης.
- Ο σχεδιασμός των πάρκων είναι αρκετά διαδεδομένη διαδικασία, όμως η προσέγγιση του θέματος χρειάζεται επαναπροσδιορισμό των κριτηρίων και σοβαρή έρευνα των μεταβλητών που δρουν ως χαρακτηριστικά στοιχεία του τοπίου.
- Ο σχεδιασμός των δεντροστοιχιών στις πόλεις πάσχει κυρίως λόγω χρησιμοποίησης ακατάλληλων φυτικών ειδών (όπως χρήση ειδών λεύκης με μεγάλη υδακατανάλωση, γρήγορη γήρανση, μη ανθεκτικότητα σε ανέμους, διασπορά των σπόρων με πρόκληση αλλεργικών φαινόμενων και ρύπανση αυλών και δρόμων. Στην περίπτωση των δεντροστοιχιών θα πρέπει τα είδη να επιλέγονται με πολύ φροντίδα και προσοχή και πολλοί παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, όπως αντοχή στη ρύπανση και αύξηση θερμοκρασίας, το ριζικό σύστημα, οι ανάγκες σε νερό, ο όγκος των δένδρων κ.ά.

2.9 Διαχείριση
Ο διαχειριστής του αστικού πράσινου, στέλεχος του ΟΤΑ, αντιμετωπίζει αρκετά θέματα. Ακόμα και όταν η μελέτη είναι ολοκληρωμένη, πρέπει από την αρχή να ενδιαφερθεί με την επιλογή της θέσης που θα φυτευτεί το φυτό. Η μικρή αλλαγή της θέσης δεν πρέπει μόνο να επιτρέπεται, αλλά να αφήνεται σε αυτόν η επιλογή της συγκεκριμένης θέσης, αφού εξετάσει το μικρότοπο (έδαφος, έργα υποδομών, απόκρυψη καταστημάτων κ.ά.) να μετακινήσει τη θέση της φύτευσης.

Η συντήρηση του φυτικού υλικού και του πρασίνου γενικότερα είναι εξίσου σημαντική με το σχεδιασμό και την εγκατάστασή του. Απαιτεί προσωπικό με επαρκή υλικοτεχνική υποδομή και την ανάλογη τεχνογνωσία. Στις εργασίες αυτές συμπεριλαμβάνονται:
- ορθολογική χρήση των υδάτινων πόρων και εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων άρδευσης (αυτόματη άρδευση, συστήματα κεντρικού ελέγχου δικτύων κλπ)
- λιπάνσεις σύμφωνα με τις ανάγκες του φυτικού υλικού και τη γονιμότητα του εδάφους
- καταπολεμήσεις εχθρών και εντόμων με χρήση κατάλληλων σκευασμάτων (χημικά -βιολογικά), και πάντα σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο που διέπει την εφαρμογή τους στο αστικό περιβάλλον

- επεμβάσεις ελέγχου της ανάπτυξης του φυτικού υλικού (κλαδεύσεις), για λόγους επικινδυνότητας, περιορισμένου αυξητικού χώρου, παρουσία δικτύων και υποδομών (ηλεκτρικά καλώδια, δίκτυα ύδρευσης κλπ)
- διαχείριση της παραγόμενης βιομάζας από τα υπολείμματα της συντήρησης του πρασίνου με σύγχρονες μεθόδους ανακύκλωσης και κομποστοποίησης.

3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η εγκατάσταση πρασίνου στις πόλεις είναι πολύ ενδιαφέρον θέμα για τους γεωτεχνικούς και αρχιτέκτονες τοπίου. Αυτοί είτε ως στελέχη των ΟΤΑ ή ιδιώτες μελετητές, είτε δια μέσω κλαδικών παρεμβάσεων (ΓΕΩΤΕΕ, ΤΕΕ) θα πρέπει να πείσουν τους λήπτες αποφάσεων Δημάρχους και Αντιδημάρχους πρασίνου να χαράξουν μια στρατηγική για το πράσινο.

Οι μελετητές θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τα κριτήρια στην επιλογή των φυτικών ειδών προβαίνοιντας σε έρευνες κατά περίπτωση πέρα από την ειδίκευση τους και τις προδιαγραφές του ΥΠΕΚΑ. Θα πρέπει να επιδιώκεται η χρήση αυτοφυών φυτών. Ως τέτοια φυτά πρέπει να θεωρούνται αυτά που φύονται σε περιοχές με παρόμοιο κλίμα. Τα ξενικά να αποφεύγονται για οικολογικούς λόγους, αλλά και αισθητικούς και εξοικείωσης. Οι σχεδιαστές να έχουν πολύ καλό οικολογικό υπόβαθρο. Θα ήταν χρήσιμο να ερευνηθεί από τον μελετητή ακόμα και για τα αυτοφυή το ιστορικό και αναφορές για την προσαρμογή και την επιβίωση των φυτών. Γενικότερα να επιλέγονται λιτοδίαιτα είδη. Η επιβίωση ενός είδους δεν το καθιστά υποχρεωτικά επιτυχημένο (λεύκη, αείλανθος κλπ).

Σε κάθε σχεδιασμό πρέπει να ερευνάται η αποδοχή του έργου από τους περιοίκους και τις ενδιαφερόμενες κοινωνικές ομάδες (κοινωνικοοικονομική έρευνα, ερωτηματολόγια). Η στάση των πολιτών για το πράσινο είναι αποφασιστικός παράγοντας για την επιτυχία.

4. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αραβαντινός Α., Κοσμάκη Π., 1988. Υπαίθριοι χώροι στην πόλη. Ε.Μ.Π. Αθήνα. 

Ελευθεριάδης Α., 2005. Άρδευση Αστικού Πρασίνου: Εφαρμογή της μεθόδου 'Landscape Coefficient' σε πάρκα και κήπους της Θεσσαλονίκης. Πρακτικά 1ου Συνεδρίου Αρχιτεκτονικής Τοπίου: Εκπαίδευση, Έρευνα, Εφαρμοσμένο Έργο, Μάιος 2005,Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, Vol.III, 265-273. 

Ελευθεριάδης Ν., Σαρίκου Σ. και Ελευθεριάδης Α., 2003. Tα αυτοφυή φυτικά είδη στην Αρχιτεκτονική Τοπίου. Πρακτικά 11ου Πανελληνίου Δασολογικού Συνεδρίου,Αρχαία Ολυμπία, 30/09-03/10/2003. Ελλ. Δασ. Εταιρεία, Θεσ/νίκη. Σελ. 71-81. 

Ντάφης Σ., 1989. Δασοκομία Πόλεων. Εργαστήριο Δασοκομίας και Ορεινής Υδρονομικής.Εκδ. Υπηρεσία Δημοσιευμάτων, Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη. 

Τμήμα Αρχιτεκτονικής Τοπίου Δράμας, 2004. Καλλωπιστικά φυτά & Αρχιτεκτονική Τοπίου.CD-ROM. Έκδοση ΣΤΕΓ Δράμας, ΤΕΙ Καβάλας. 

Attore, F., Maurizio, B., Francesconni, F., Valenti, R. and Bruno F., 2000. Landscape changes of Rome through tree-lined roads. Landsc. and Urban Planning, 49:115-128 

Burden D., 2006. Benefits of urban street trees. Available from:http://www.walkable.org/download/22 benefits.pdf 

Craul P.J., 1999. Urban Soil Applic. and Practices. John Wiley and Sons, Inc., New York. 

Fuller R. and Gaston K., 2009. _The scaling of green space coverage in European cities.Biol. Lett., vol. 5, no3:352-355. 

Harris C. and Dines N., 1998. Time saver standards For Landscape Architecture. McGraw Hill. New York.

Hodge S.J., 1995. Creating and managing woodlands around towns. HMSO, London. 

Kramer P.J. and Kozlowski T.T., 1979. Phys. of woody plants. Academic Press, New York. 

Kuchelmeister G., 1998. Urban forestry in the Asia-Pacific Region - status and prospects.Asia-Pacific Forestry Sector Outlook Study Working Paper Series No. 44. Rome, FAO. 

Kuchelmeister G., 2000. Trees for the urban millennium: urban forestry update. Unasylva,51: 49-55.

Luttik J., 2000. The value of trees, water and open space as reflected by house prices in Netherlands. Landscape and Urban Planning, 48: 161-167. 

McPherson E.G., Simpson J.R., Peper P.J. and Xiao Q., 1999. Tree Guidelines for San Joaquin Valley Communities. USDA For. Service, Pacific Southwest Research Station. 

Samara T. and Tsitsoni T., 2010. The effects of vegetation on screening road traffic noise from a city ring road. Noise Control Engineering Journal. 59 (1): 68-74. 

Tjallingii S.P., 2000. Ecology on the edge: Landscape and ecology between town and country. Landscape and Urban Planning, 48:103-119. 

Trowbridge P.J. and Bassuk. N.L., 2004. Trees in the Urban Landscape: Site Assessment Design, and Installation. Hoboken, New Jersey: John Wiley and Sons Inc.

3 σχόλια :

  1. Με ποιο τρόπο μπορώ να σας στείλω φωτογραφικό υλικό από τις πρόσφατες κλαδεύσεις στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, για να μου πείτε σε ποιο ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ κανόνα υπακούουν ; ; ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η ουδέποτε ολοκλήρωση Δημοσίων Εργων
    Η .....διΕΣΠΑθηση.....κονδυλίων πλέον των 15.000.000 $$$ ευρω
    αφου υπάρχει σήμερα και τα επωμίζεται ο φορομπηχτικά πληττώμενος φορολογούμενος πολίτης.

    Η καταστροφή του Πνεύμονα Πρασίνου και η ΑΠΑΞΙΩΣΗ της Εννοιας
    ΙΣΟΝΟΜΙΑ - ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΙΑ - ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ..


    ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟΝ του ΑΡΕΩς των Αθηνών



    http://polmarkarch.owrdpress.com


    http://kyameftopedioareos.blogspot.com

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Προσοχή!!!

    Είμαι ο κ. Harald Ruffing, ένας νόμιμος δανειστής ιδιωτικών δανείων, Χρειάζεστε δάνειο για δουλειά ή να εξοφλήσετε τους λογαριασμούς σας; Εάν ναι, προσφέρουμε κάθε είδους οικονομική βοήθεια για τη συνεργασία φορέων και ατόμων που χρειάζονται οικονομική βοήθεια, προσφέρουμε όλα τα είδη δανείων με χαμηλό επιτόκιο 2,5% για να μας στείλετε email τώρα μέσω: haraldruffingfinance@gmail.com και θα προχωρήσουμε Αμέσως με τη διαδικασία δανεισμού σας, τα δάνεια παραδίδονται στους πελάτες μέσα σε 24 έως 48 ώρες. Να κάνετε αίτηση επικοινωνήστε μαζί μας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: haraldruffingfinance@gmail.com

    Ευχαριστώ
    Κ. Harald Ruffing
    Διευθύνων σύμβουλος
    Τηλέφωνο: +13302994370

    ΑπάντησηΔιαγραφή