Καρδίτσα, η πόλη του ποδηλάτου στην Ελλάδα.Αστική κινητικότητα και η περιφερειακή ανάπτυξη της περιοχής

#ΕΛΕΝΗ Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, 

Αρχιτέκτων-Μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc. Περιφερειακής Ανάπτυξης, Δρ Πολεοδομίας (PhD, PPhD), τ. Αντιπρόεδρος Συνδέσμου Ελλήνων Περιφερειολόγων

1. Εισαγωγή

Η πόλη της Καρδίτσας ή αλλιώς ‘’το Άμστερνταμ της Ελλάδας’’ ,όπως είναι γνωστή για την ποδηλατική της παράδοση , είναι πρωτοπόρος πόλη σε εθνικό επίπεδο και σημείο αναφοράς για την Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ως προς τη  χρήση του ποδηλάτου από τους κατοίκους της. Ο λόγος είναι διότι  το ποδήλατο εξυπηρετεί γρήγορα, αποτελεσματικά και οικονομικά παντού. Αν και  αποτελεί το μοναδικό ιδιόκτητο μέσο μετακίνησης για τους οικονομικά ασθενέστερους, στην πραγματικότητα αφορά το σύνολο του πληθυσμού ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας και επιπέδου ευημερίας. 

Στην περίπτωση της Καρδίτσας, οι άνθρωποι της πόλης – η διοίκηση και οι κάτοικοι – επιδίωξαν να θέσουν το ποδήλατο στις προτεραιότητες της ζωής τους. Και υλοποίησαν τις υποδομές λίγα μόλις έτη μετά την αυγή του 2000. 

Έτσι, οι κάτοικοι χρησιμοποιούν το ποδήλατο στις μετακινήσεις τους κάθε είδους (εργασία, σχολείο, αγορές, αναψυχή, περίπατοι, αθλητισμός).

Χάρη σε αυτό και στο δίκτυο πεζοδρόμων η Καρδίτσα έχει καταστεί ζωντανή πόλη, βοηθούσης και της -σχετικά σπάνιας για τα δεδομένα της ελληνικής περιφέρειας- ευνοικής μορφολογίας του εδάφους (επίπεδη). Με λιγοστά αυτοκίνητα – άρα λιγότερο καυσαέριο και ηχορρύπανση - στο κέντρο της και με θετικά τα αποτελέσματα της εξάπλωσής του:

Κοινόχρηστα ποδήλατα στην Καρδίτσα

Στη φάση της υλοποίησης βρίσκεται  το αυτοματοποιημένο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων του δήμου Καρδίτσας, το οποίο   θα αποτελείται από 60 ποδήλατα και 6 σταθμούς, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν 102 θέσεις κλειδώματος ποδηλάτων (17 ανά σταθμό).

Οι χρήστες θα μπορούν να παραλαμβάνουν ποδήλατα από τους σταθμούς, αφού προηγηθεί διαδικασία ταυτοποίησής τους και χωρίς την παρέμβαση του ανθρώπινου παράγοντα και εν συνεχεία, μετά την ολοκλήρωση της χρήσης τους να τα επιστρέφουν σ’ αυτούς. Οι σταθμοί θα διαθέτουν οθόνη αφής απ΄ όπου θα μπορούν οι χρήστες να εγγραφούν απευθείας στο σύστημα, καθώς και αναγνώστη πιστωτικής κάρτας.

Ο δήμος θα προμηθευτεί 10 επιπλέον ποδήλατα, τα οποία θα είναι εφεδρικά και θα επιστρατεύονται σε περιόδους υψηλής ζήτησης, θα αντικαθιστούν άλλα που επισκευάζονται ή δεν μπορούν να διατεθούν για χρήση για οποιονδήποτε άλλο λόγο.

Το σύστημα εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελέσει ένα αποδοτικό και προσιτό σύστημα δημόσιας μεταφοράς, να αναβαθμίσει το φυσικό και δομημένο περιβάλλον και την ποιότητα ζωής της πόλης, μειώνοντας το κυκλοφοριακό και συγκοινωνιακό πρόβλημα του κέντρου.

Καρδίτσα : Πράσινο στους πολίτες - κόκκινο στα Ι.Χ

Η σχέση των κατοίκων της Καρδίτσας με το ποδήλατο είναι πολύ καλή. Εκτός από τους κατόχους ποδηλάτων που κυκλοφορούν καθημερινά στην πόλη, ο δήμος Καρδίτσας χορηγεί στον κάθε επισκέπτη για τις δουλειές του στο κέντρο της πόλης ένα δημοτικό ποδήλατο με την προϋπόθεση ότι θ' αφήσει το αυτοκίνητό του σ' έναν από τους δημοτικούς υπαίθριους χώρους στάθμευσης. Εφόσον σταθμεύσει το αυτοκίνητο, μπορεί να δανειστεί ένα από τα ποδήλατα που έχει φροντίσει ο δήμος Καρδίτσας να υπάρχει στο πάρκινγκ, προκειμένου να κάνει τη δουλειά του και στη συνέχεια να το επιστρέψει χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.

Την καινοτομία αυτή που από τον Σεπτέμβριο του 2000 εφάρμοσε ο δήμος Καρδίτσας, την μιμήθηκαν πολλές πόλεις στην Ελλάδα πιστεύοντας ότι είναι μέτρο που μπορεί να αποδώσει μακροπρόθεσμα και να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του δημότη και στην αλλαγή της νοοτροπίας του σε ότι αφορά τη χρήση του αυτοκινήτου. Η Καρδίτσα είναι μια επίπεδη πόλη και οι αποστάσεις είναι τόσο μικρές που η κίνηση με το ποδήλατο θα μπορούσε να σημαίνει ταχύτητα στη διεκπεραίωση των εργασιών, ευχαρίστηση και άθληση μαζί.

Παράλληλα με τον τρόπο αυτό ενισχύεται το μήνυμα "Πράσινο στους πολίτες - κόκκινο στα Ι.Χ." και στη γενικότερη φιλοσοφία για αλλαγή νοοτροπίας στη χρήση του αυτοκινήτου.

H Καρδίτσα είναι μια από τις 61 Ελληνικές Πόλεις της χώρας που στις 22 Σεπτεμβρίου συμμετέχει στην "Ημέρα χωρίς αυτοκίνητο", γεγονός που απέδωσε σημαντικά κι ελπιδοφόρα αποτελέσματα, τόσο σε ότι αφορά τη συνεργασία ΥΠΕΧΩΔΕ - Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και σε ότι αφορά τη συμμετοχή των δημοτών, η οποία απέδειξε ότι οι δημότες" εγκρίνουν και τιμούν" κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Το μήνυμα "Πράσινο στους πολίτες - κόκκινο στα Ι.Χ. " είναι ανάγκη ν' αποκτήσει διαχρονική αναφορά και δημιουργική δυναμική, προκειμένου να συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ποιοτικού πλαισίου ενεργοποίησης και συμμετοχής στις από δω και πέρα δράσεις που θα γίνουν για την επανένταξη του ποδηλάτου στην καθημερινή κίνηση της Καρδίτσας. Το δίκτυο ποδηλατοδρόμων, πρόταση που κατατέθηκε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του '98 από το δήμο Καρδίτσας στο ΥΠΕΧΩΔΕ για χρηματοδότηση φαίνεται πως μπορεί να γίνει πράξη, αφού βάσιμα πιστεύεται ότι η Καρδίτσα δικαιούται να είναι στη λίστα των πόλεων που θα χρηματοδοτηθούν από το ΥΠΕΧΩΔΕ για το έργο αυτό.

*Από την ιστοσελίδα του Δήμου Καρδίτσας

• Μελέτη και εφαρμογή ποδηλατοδρόμων στην Καρδίτσα
• Ποδήλατο και κοινωνική ζωή - Ποδήλατο και υγεία
• Μια ολόκληρη πόλη χρησιμοποιεί ποδήλατο
• Δίκτυο Ποδηλατοδρόμων Καρδίτσας
• Περιαστικός ποδηλατόδρομος
• Το πρόγραμμα του πανελληνίου Συνεδρίου (16-22 /9/2004)
• Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας
• Εθελοντικό πρόγραμμα ΓΓΝΓ για το ποδήλατο