Σάββατο, 26 Οκτωβρίου 2019

Ανοίγει ο διάλογος για το Ελληνικό : Το αναπτυξιακό αφήγημα


#Θάνος Παγώνης , Επίκουρος καθηγητής ΕΜΠ
Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή 20 Οκτωβρίου 2019
Το τελευταίο διάστημα ακούμε συχνά πως η ανάπτυξη του Ελληνικού θα αποτελέσει «έργο ναυαρχίδα» για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης για την ενεργοποίηση της οικονομίας. 
Η χρήση της αστικής ανάπτυξης για την επίτευξη στόχων οικονομικής πολιτικής δεν είναι κάτι το πρωτόγνωρο. Από το Παρίσι του βαρώνου Haussmann του 19ου αιώνα έως τα Docklands του Λονδίνου και το Hafencity του Αμβούργου στις πρόσφατες δεκαετίες τα μεγάλα αστικά έργα έχουν αποτελέσει κατεξοχήν εργαλεία στρατηγικού οικονομικού σχεδιασμού, με στόχο τον επαναπροσανατολισμό της αστικής οικονομίας και τη δημιουργία νέων δυνατοτήτων καπιταλιστικής συσσώρευσης.

Αρκετά από αυτά τα μεγαλεπήβολα έργα απέτυχαν, ενώ σχεδόν όλα έχουν δεχθεί έντονες κριτικές. Ενα όμως είναι σίγουρο. Οτι διέπονται στη σύλληψή τους από ένα στρατηγικό αναπτυξιακό διακύβευμα με καταλυτική μεταμορφωτική επίδραση, είτε αυτό είχε να κάνει με την εδραίωση του πολιτικού και οικονομικού ρόλου της πόλης, είτε με την ενίσχυση καινοτομικών και αναπτυσσόμενων κλάδων σε συνδυασμό με την επίτευξη ενός στρατηγικού πολεοδομικά στόχου, όπως η διεύρυνση του κέντρου πόλης, ή η σύνδεση της πόλης με τη θάλασσα. Αλλο βασικό στοιχείο των στρατηγικών έργων είναι ο μακροπρόθεσμος ορίζοντας που αποσκοπεί στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για την πόλη σε βάθος χρόνου. Το σχέδιο του Cerda για τη Βαρκελώνη πήρε σχεδόν 100 χρόνια για να υλοποιηθεί και αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα από τα ισχυρότερα αναπτυξιακά της πλεονεκτήματα.
Η συζήτηση για την αξιολόγηση της επένδυσης στο Ελληνικό αναπόφευκτα τοποθετείται σε αυτή τη βάση ως κλίμακα παρέμβασης τηρουμένων των αναλογιών. Κοιτάζοντας το Σχέδιο Ανάπτυξης αναζητούμε το αναπτυξιακό διακύβευμα, το στρατηγικό πολεοδομικό όφελος και την καινοτομική διάσταση του εγχειρήματος μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα γιατί αυτά είναι τα κύρια κριτήρια επιτυχίας. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει ένα τέτοιο αφήγημα και αυτό να επικοινωνηθεί με σαφήνεια και να γίνει κατανοητό και αποδεκτό. Προς το παρόν αυτό δεν συμβαίνει και αυτό δεν βοηθά το έργο. Αφενός, η εταιρεία αντιμετωπίζει το εγχείρημα σαν ένα μεγάλης κλίμακας ιδιωτικό έργο παρά την κατεξοχήν δημόσια σημασία του. Από την άλλη πλευρά, η πολιτεία, ο επιστημονικός κόσμος και η κοινωνία το αντιμετωπίζουν με καχυποψία ως κάτι ξένο και εχθρικό. Αυτό το κλίμα διαρκούς πόλωσης και αντιπαράθεσης έχει οδηγήσει σε ένα αμυντικό και εσωστρεφή σχεδιασμό που εκφράζεται και με χωρικούς και διαχειριστικούς όρους. Αυτό δεν ωφελεί την επιζητούμενη ώσμωση του έργου με την πόλη λειτουργικά, οικονομικά και κοινωνικά, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση επιτυχίας. Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί τη δημιουργία ευρύτερης συναίνεσης, ώστε να μπορέσουν να υπάρξουν συνέργειες, και μακροπρόθεσμος ορίζοντας στόχευσης.
Ανατρέχοντας στο πρόσφατο παρελθόν της πόλης, δεν υπάρχει αμφιβολία πως το γνωστό εγχώριο εργαλείο της αντιπαροχής αποτέλεσε εργαλείο οικονομικής πολιτικής. Στην κατεστραμμένη και διαιρεμένη μετά τον Εμφύλιο Ελλάδα δημιούργησε θέσεις εργασίας, έλυσε ένα υπαρκτό πρόβλημα, το στεγαστικό, και παράλληλα δημιούργησε τις προϋποθέσεις κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης για εκατοντάδες χιλιάδες εσωτερικούς μετανάστες μέσω της εξασφάλισης πρόσβασης στην ιδιοκτησία. Εβδομήντα χρόνια μετά αναζητούμε τη δυνατότητα ενεργοποίησης στο Ελληνικό μιας ανάλογης «σωρευτικής» διαδικασίας, η οποία θα εμπλέξει όσο το δυνατόν περισσότερους και θα αναπτυχθεί σε βάθος χρόνου με τα μεγαλύτερα δυνατά πολλαπλασιαστικά οφέλη στην κλίμακα της πόλης και της χώρας.
Κάποια βασικά ζητήματα που θα μπορούσε να θίξει ο κοινωνικός διάλογος είναι τα παρακάτω:
Αναζήτηση ενός πειστικού αναπτυξιακού αφηγήματος που να ανταποκρίνεται σε πραγματικές και όχι πλασματικές ανάγκες και ζήτηση σε ανταπόκριση με το αναπτυξιακό όραμα της πόλης. Αναγνώριση και ενίσχυση των πραγματικών στρατηγικών πλεονεκτημάτων του τοπίου και αποφυγή ενεργειών που θα  μπορούσαν να ζημιώσουν την ελκυστικότητα και την αξία του πόρου της παράκτιας ζώνης μακροπρόθεσμα. Η Αθήνα ήδη προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες που έλκονται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της και δεν χρειάζεται να γίνει Dubai. Αποφυγή συνθηκών υπερπροσφοράς οικοδομημένου χώρου. Το Ελληνικό δεν είναι ένα «έργο» αλλά «πόλη», δηλαδή κατεξοχήν συλλογικό αντικείμενο που θα αναπτυχθεί σε βάθος χρόνου και που εν τω μεταξύ παραμένει σημαντικό απόθεμα γης το οποίο θα πρέπει να διαφυλαχθεί. Αναζήτηση της ταυτότητας του μητροπολιτικού πάρκου ώστε να αποτελέσει ζωντανό πόλο και όχι υπολειπόμενο χώρο ανάμεσα στις περιοχές ανάπτυξης, καθώς και λύση στο πρόβλημα της διαχείρισής του με ίδιους πόρους.
Πέρα από το ζήτημα της οικονομικής απόδοσης του ακινήτου, άρα θα πρέπει να τοποθετηθούν τα συμφέροντα της ίδιας της πόλης προκειμένου το εγχείρημα να πετύχει μακροπρόθεσμα.

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου