Ο πολεοδομικός σχεδιασμός υπό το πρίσμα της ποιότητας της αστικής ζωής

Αλ.Δέφνερ

#Α.Μ. Δέφνερ

#Ε.Γ. Ψαθά 

Εργαστήριο Τουριστικού Σχεδιασμού, Έρευνας και Πολιτικής, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Το ζήτημα της ευημερίας και οι τρόποι για την επίτευξή της βρίσκονται σταθερά στο επίκεντρο της φιλοσοφικής σκέψης, με ρίζες στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία. Όπως και αν οριστεί η ποιότητα ζωής (π.ζ.), η βελτίωσή της θεωρείται ως επιδίωξη του ανθρώπου καιαυτό που καθορίζει το επίπεδό της είναι η επάρκεια των συνθηκών διαβίωσης.

O πολεοδομικός σχεδιασμός παίζει κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση του συλλογικού επιπέδου της π.ζ. εφόσον επεμβαίνει στο επίκεντρό του, δηλαδή στις συνθήκες διαβίωσης. Οι πόλεις αποτελούν το σκηνικό της καθημερινότητας για το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού, και η επίδρασή τους στις συνθήκες ζωής των κατοίκων τους είναι καθοριστική. Η μορφή, η δομή και οι σύνθετες πολεοδομικές λειτουργίες παίζουν μεγάλο ρόλο στις ανθρώπινες δραστηριότητες: επηρεάζουν το χώρο και το χρόνο των κατοίκων καθώς και τη μεταξύ τους σχέση με σημαντικές επιπτώσεις στην εργασία, την υγεία, τον ελεύθερο χρόνο και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι η αναβάθμιση της π.ζ. βρίσκεται πάντα ανάμεσα στους στόχους κάθε μικρής ή μεγάλης πολεοδομικής παρέμβασης, από τη στρατηγική πολεοδομική οργάνωση μέχρι την ανάπλαση μιας πλατείας.

Ωστόσο, οι πολεοδομικές παρεμβάσεις δεν πετυχαίνουν πάντα το στόχο αυτό, καθώς, εκτός από το να παρέχουν δυνατότητες, ορισμένες φορές θέτουν περιορισμούς στην π.ζ. των κατοίκων. Αυτή η 'ασυνήθιστη', ίσως, διαπίστωση αποτυπώνεται στις σύγχρονες πόλεις και τα προβλήματα που παρουσιάζουν, τα οποία συχνά αποδίδονται στην έλλειψη πολεοδομικού σχεδιασμού. Συχνά όμως, είναι τα αποτελέσματα λανθασμένων, μη αποτελεσματικών, ή απλά ξεπερασμένων πολεοδομικών πολιτικών. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή η π.α.ζ., παρά τη συνεχή επίκλησή της, παραμένει ως όρος μάλλον ασαφής και η σχέση των προσδιοριστικών της παραγόντων με τις πολεοδομικές παραμέτρους είναι συγκεχυμένη.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική της έξυπνης εξειδίκευσης

#Του Δημήτρη Κουρέτα, 

Γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου Θεσσαλίας, καθηγητής Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

​​Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε την έξυπνη εξειδίκευση ως προϋπόθεση («ex-ante conditionality») για να χρηματοδοτήσει επενδύσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, καινοτομίας και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών μέσω της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2014-2020.

Σε γενικές γραμμές, η έξυπνη εξειδίκευση προδιαγράφει ένα πλαίσιο για τον στρατηγικό σχεδιασμό της περιόδου 2014-2020, το οποίο είναι αποτέλεσμα πειραματισμού 15 ετών με περιφερειακές στρατηγικές καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης και της Περιφέρειας Θεσσαλίας, και συστηματικής αξιοποίησης της γνώσης που δημιουργήθηκε και της εμπειρίας. Η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν (π.χ. Γ΄ ΚΠΣ, ΕΣΠΑ) είναι ότι οι Περιφέρειες και τα κράτη-μέλη υποχρεώνονται να θεσπίσουν στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης πριν εγκριθούν τα επιχειρησιακά τους προγράμματα για τις συγκεκριμένες επενδύσεις.

Η λογική της έξυπνης εξειδίκευσης είναι να εστιαστεί η χρηματοδότηση σε πολύ λίγες, στρατηγικές, οικονομικές δραστηριότητες ανά Περιφέρεια, με στόχο την ταχεία ανάπτυξη όσο το δυνατόν πιο μοναδικών υποδομών και ικανοτήτων που θα οδηγήσουν σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα υπερεθνικής κλίμακας και συνεπώς σε οικονομική ανάπτυξη, σε απασχόληση και ευημερία.

Η συγκέντρωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων σε κεντρικές περιοχές της πόλης και ο ρόλος του city branding: Η περίπτωση της Αθήνας

#Ν. Καραχάλης , #Α. Δέφνερ

Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η αυξημένη συγκέντρωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων σε κεντρικές αστικές περιοχές είναι πλέον μία γνώριμη αστική τάση. Η παρουσία και η δικτύωση πολιτιστικών οργανισμών (μουσεία, θέατρα, αίθουσες συναυλιών, γκαλερί, κ.ά.) και επαγγελματιών του δημιουργικού τομέα σε μια περιοχή μπορούν να αποτελέσει παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής αναζωογόνησης. 

Η δημιουργία και η προβολή των «πολιτιστικών περιοχών» ή «επίκεντρων πολιτισμού» εμφανίζεται ως κύριος στόχος για πολλές πόλεις με παραδείγματα όπως το Prenzlauer Berg στο Βερολίνο ή το District 798 στο Πεκίνο να καταδεικνύουν τις διαφορετικές μορφές. Οι περιοχές αυτές τείνουν να χαρακτηρίζουν την αστική εικόνα και αποκτούν κεντρικό ρόλο στις στρατηγικές city branding. Δεν είναι ασυνήθιστη η περίπτωση στην οποία μια χωρικά περιορισμένη ανερχόμενη αστική περιοχή είναι σε θέση να χαρακτηρίσει την αλλαγή ή την αναζωογόνηση μιας ολόκληρης πόλης. 

Για τους υπεύθυνους των στρατηγικών city branding οι περιοχές αυτές προσφέρουν μοναδικές ευκαιρίες για την προβολή μιας ταυτότητας «εναλλακτικών» αστικών πολιτισμών και αυθεντικότητας. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις αγνοούνται άλλες σημαντικές παράμετροι: η καθημερινότητα στις περιοχές αυτές αλλάζει σημαντικά, η αύξηση των επισκεπτών δημιουργεί κερδοσκοπικές πιέσεις και οι παλαιότεροι κάτοικοι συχνά εκτοπίζονται. 

Διερευνώντας τον βαθμό "εξευρωπαϊσμού" των δομών και της φιλοσοφίας του συστήματος Τοπικού σχεδιασμού μέσω της Κ.Π Interreg

#Μ. Λάζογλου, Μεταπτυχιακός Φοιτητής, Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών Ε.Μ.Π

#Γ. Γριτζάς, Λέκτορας, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Α.Π.Θ

Η παρούσα εμπειρική έρευνα προσπαθεί να εντοπίσει αν και σε ποιο βαθμό επηρεάζονται οι δομές και διαδικασίες χωρικού σχεδιασμού και ανάπτυξης στην Ελλάδα, από τις αντίστοιχες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Ειδικότερα, η έρευνα εστιάζει αφενός στο τοπικό επίπεδο σχεδιασμού/ανάπτυξης και αφετέρου στις επιπτώσεις εφαρμογής μιας συγκεκριμένης Κοινοτικής Πρωτοβουλίας (Κ.Π. Interreg) στο Δήμο Σιντικής της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών. Τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας, αποδεικνύουν πως απουσιάζουν στοιχεία που αποδεικνύουν τον εκτεταμένο «εξευρωπαϊσμό» των φορέων και του συστήματος χωρικού σχεδιασμού στην περιοχή μελέτης.

Οι γηγενείς οινοποιήσιμες ποικιλίες, μοχλός ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας

Η πιο σημαντική κριτικός οίνου στον κόσμο, η Jancis Robinson, παρουσίασε στους Financial Times τη λίστα με τα 100+ καλύτερα κόκκινα κρασιά της χρονιάς κρατώντας τη δεύτερη θέση για την Κρήτη.

Η Robinson – που όπως γράφει δοκίμασε περισσότερα από 10.000 κόκκινα κρασιά- ξεχωρίζει το Μιραμπέλο 2010 από τα Πεζά της Κρήτης και σημειώνει στο σχόλιό της: «Οι ποικιλίες Κοτσιφάλι και Μανδηλαριά της Κρήτης, δίνουν ένα ιδιαίτερα ξεχωριστό κρασί, με αρώματα δάφνης χωρίς να είναι υπερβολικά γλυκό. Όχι ιδιαίτερα έντονο, αλλά σύνθετο, ξεχωριστό και ενδιαφέρον."

Οι αστικές αναπλάσεις ως εργαλείο ανάπτυξης στα πλαίσια της έννοιας της συμπαγούς πόλης

#Α. Αναστασιάδης, Καθηγητής Πολεοδομίας Α.Π.Θ

#Π. Ασήμος, Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος, υπ. Δρ. Α.Π.Θ

#Π. Σταθακόπουλος, Καθηγητής Πολεοδομίας Α.Π.Θ

Η εισήγηση αναφέρεται στην πρακτική των αστικών αναπλάσεων και στην εξέλιξη της σχε­τικής ιδεολογίας που διέπει διαχρονικά τις συγκεκριμένες πολεοδομικές παρεμβάσεις. Με α­ναφορά σε σχετικά διεθνή παραδείγματα, από τη δεκαετία του '60 έως σήμερα, επιχειρείται η τυπολογική κατηγοριοποίηση των διαφόρων μορφών αστικής ανάπλασης, καθώς και η διε­ρεύνηση και ανάδειξη της σχέσης τους με την ανασυγκρότηση των πόλεων. 

Εξετάζονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις, οι τρόποι και οι μορφές των παρεμβάσεων, καθώς και ο χειρισμός των σημαντικών παραγόντων που λαμβάνονται υπόψη και επηρεάζουν τις επεμβάσεις στο χώρο, όπως το μέγεθος και η κλίμακα, η αντιμετώπιση των χρήσεων και των λειτουργιών, ο χειρισμός των κελυφών, η οργάνωση του δημόσιου χώρου και η αντίληψη για τον ανθρώπινο παράγοντα. 

Έμφαση δίνεται στα σημερινά δεδομένα όπου οι αστικές αναπλάσεις αναφέρονται με τον όρο «αστική αναγέννηση» (urban regeneration) εμφανίζοντας έναν πιο σύνθετο και πο­λυδιάστατο χαρακτήρα, στα πλαίσια της επιδιωκόμενης βιώσιμης ανάπτυξης και της επανα­φοράς του ζητήματος της συμπαγούς πόλης. 

Με βάση αυτή τη λογική, οι αναπλάσεις δεν στο­χεύουν μόνο στην αντιμετώπιση πολεοδομικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων, αλλά και προβλημάτων κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα καθώς και την αξιοποίηση αναπτυξια­κών ευκαιριών. Στο πλαίσιο αυτό, η εισήγηση καταλήγει θέτοντας τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου της αστικής ανάπτυξης στην έννοια της συμπαγούς πόλης και στη σχέση της με τον χωρικό πολεοδομικό προγραμματισμό. 

Marketing Θεσσαλονίκη :Το θέμα του συνεδριακού Τουρισμού

Ομιλία του Πάνου Τζιβανίδη, Head of Travel & Conferences Services Division της UEFA, στο Forum Marketing Thessaloniki που διοργανώθηκε στα πλαίσια της Phioxenia 2012 από το Ελληνικό Ινστιτούτο Μάρκετινγκ της ΕΕΔΕ παράρτημα Β. Ελλάδας. Παραγωγή: multivideo by Alpha Marketing 

Το πείραμα Lake Nona της Cisco: Το πάντρεμα του πολεοδομικού σχεδιασμού και της πληροφορικής

#Συγγραφέας: Tim Conneally

Την μετάφραση επιμελήθηκε ο Λάζαρος Αγαπίδης

Η εταιρία υποδομών δικτύων Cisco ανακοίνωσε  ότι η πρώτη της "Έξυπνη και Συνδεδεμένη" πόλη θα είναι η προσχεδιασμένη κοινότητα της Lake Nona στη Φλόριντα που βρίσκεται μέσα στα όρια της πόλης του Ορλάντο. Το δεκαπεντάχρονο έργο της Lake Nona θα είναι η πρώτη από εννέα προγραμματισμένες Έξυπνες και Συνδεδεμένες πόλεις της Cisco.  Η εταιρεία ανακοίνωσε την πρωτοβουλία αυτή για πρώτη φορά περισσότερο από δύο χρόνια πριν.

Η “Έξυπνη και συνδεδεμένη” πρωτοβουλία είναι ένα πείραμα της Cisco για τη δημιουργία της υποδομής επικοινωνιών που συνδέει όλες τις πτυχές μιας κοινότητας που συμπεριλαμβάνει την κυβέρνηση, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, την επιχειρηματικότητα, την κατοικία και πολλά άλλα.  Πολύ περισσότερο από  ένα οικοσύστημα επικοινωνιών, η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει στην προετοιμασία για την εκκολαπτόμενη εποχή του  "Internet of things" 

Αυτό σημαίνει ότι το έργο θα αφορά τις επικοινωνίες που εστιάζουν στην κοινότητα ,που αναπτύσσονται την τελευταία δεκαετία: ασύρματες επικοινωνίες φωνής και δεδομένων, οικιακά δίκτυα οπτικών ινών, ψηφιακές πινακίδες, IP παρακολούθηση χώρων μέσω βίντεο, διαχείριση "έξυπνου δικτύου" ενέργειας και πάνω από 20 άλλες "έξυπνες υπηρεσίες" σε ολόκληρη την κοινότητα της Lake Nona.

Η ιστορική γεωγραφία μέσα από τον κινηματογράφο.Το παράδειγμα των ιστορικών ταινιών του Ridley Scott

#Γ. Σιδηρόπουλος, Επικ. Καθηγητής, Παν/μιο Αιγαίου

#Κ. Προκόβα,  Γεωγράφος, Παν/μιο Αιγαίου

#Σ.Σαραντάκη, Γεωγράφος, Παν/μιο Αιγαίου

#Δ. Τακίδου, Γεωγράφος, Παν/μιο Αιγαίου

Η ιστορία για την κινηματογραφική βιομηχανία μπορεί να είναι αφορμή μυθοπλασίας αλλά και πιστή μεταφορά των γεγονότων. Το κείμενο αναφέρεται σε μια σειρά μεταφορών, του σκηνοθέτη Ridley Scott, συγκεκριμένων γεγονότων σε διάφορες ιστορικές εποχές. Την ρωμαϊκή περίοδο (Ο μονομάχος), τον μεσαίωνα (Το βασίλειο των ουρανών) και την εποχή των μεγάλων ναυτικών ανακαλύψεων (1492 η κατάκτηση του παραδείσου).

Τα ερωτήματα στα οποία απαντά το κείμενο αφορούν στο κατά πόσο, ο κινηματογράφος έχει την δυνατότητα να εξυπηρετήσει την ιστορική γεωγραφία, στις διάφορες εκφάνσεις της, (ανάγνωση του ευρύτερου γεωπολιτικού περιβάλλοντος της εποχής, ανάδειξη των περιφερειακών ταυτοτήτων και του τοπίου), μέσα από ιστορικά γεγονότα στα οποία καλείται να παρουσιάσει.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι ενώ ένα ιστορικό γεγονός παρέχει όλα τα εχέγγυα ώστε να αποτελεί μια ώριμη κινηματογραφική παραγωγή, χρησιμοποιείται απλά ως υπόβαθρο μια «νέας μυθοπλασίας». Τα σενάρια φαίνεται συστηματικά να αποκλίνουν από την αποδεδειγμένη ιστορική πραγματικότητα. Ο χώρος, παρουσιάζεται άλλοτε μιμούμενος την πραγματικότητα, άλλοτε εντελώς μυθοπλαστικά και μόνο μερικές φορές ως έχει. Οι δε ευρύτερες χωρικές κλίμακες (γεωπολιτική), μεταφέρονται στις οθόνες, ελάχιστα ως καθόλου ή διαμορφωμένες ανάλογα με τις σημερινές πεποιθήσεις. Η δύναμη εν τέλει της εικόνας μέσω της σκηνοθετικής αρτιότητας όπως αυτής του Ridley Scott, μπορεί να αποτελέσει στον ίδιο χρόνο πρόκριμα αλλά και παρελκυστικό διάμεσο για την αλήθεια των γεωγραφιών του παρελθόντος.

Το έξυπνο δίκτυο μιας πόλης - Smart City Framework

Μια συστηματική διαδικασία ενεργοποίησης έξυπνων και συνδεδεμένων κοινοτήτων, 
Cisco Internet Business Solutions Group (IBSG),  Σεπτέμβριος 2012

#Gordon Falconer

#Shane Mitchell

Την μετάφραση επιμελήθηκε ο Μανώλης Τσαγκαράκης, οικονομολόγος, εργαζόμενος στο Δήμο Ηρακλείου

Οι πόλεις και οι κοινότητες σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν δυσεπίλυτα προβλήματα όπως: 
Υπερπληθυσμός: Πάνω από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικούν σε πόλεις  επιβαρύνοντας υπερβολικά τις υποδομές των πόλεων (μεταφορές, στέγαση, ύδρευση, ηλεκτροδότηση και γενικά υπηρεσίες του Δήμου), με πολλές από αυτές να χρειάζονται τεράστιο επανασχεδιασμό και  χρηματοδότηση.
Πόλωση της Οικονομικής ανάπτυξης: Οι 600 μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου θα συνεισφέρουν το 65% του παγκόσμιου ΑΕΠ για τα έτη 2010-2025 .
Φαινόμενο του Θερμοκηπίου: Οι ρύπανση ωθεί τις πόλεις να αναπτύξουν στρατηγικές βιωσιμότητας για παραγωγή και παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, μεταφορών, διαχείριση των υδάτινων πόρων, αστικό σχεδιασμό και οικολογικά πράσινα κτήρια.
Μειωμένοι προϋπολογισμοί: Το Οικονομικό κλίμα συνεχίζει να θέτει τεράστιους χρηματοδοτικούς περιορισμούς στις πόλεις, όπου φυσικά οι δυνατότητες τους να ανταποκριθούν σε αυτές τις πιέσεις μειώνεται. 

Αυτά τα θέματα, και άλλα, μπορούν να μετριαστούν μέσω της αποδοχής επεκτάσιμων λύσεων που θα εκμεταλλεύονται τις νέες τεχνολογίες (information and communications technology - ICT) για να αυξήσουν την αποδοτικότητα τους, να μειώσουν τα κόστη και να αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής. Οι πόλεις που υιοθετούν αυτή τη προσέγγιση αναφέρονται ως «Έξυπνες Πόλεις» ή «Έξυπνα συνδεμένες Κοινότητες (S+CC) », μια προσέγγιση πολυσυζητημένη ειδικά σε περιπτώσεις Αστικού Σχεδιασμού και διαμόρφωση της πολιτικής μιας πόλης σε όλο τον κόσμο.

Οικονομική κρίση και οι "συρρικνούμενες" Ελληνικές πόλεις

#Α. Γοσποδίνη

Καθηγήτρια Πολεοδομίας & Αστικού Σχεδιασμού, Τμήμα Μηχ. Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 

Το φαινόμενο της 'αστικής συρρίκνωσης' ('urban shrinkage') μπορεί να αφορά σε περιφέρειες, μητροπόλεις, πόλεις, ή τμήματα πόλεων που εμφανίζουν για περισσότερο από δύο χρόνια σημαντική μείωση της οικονομικής, κοινωνικής και δημογραφικής βάσης τους. Τα αίτια είναι πολλά και σύνθετα και περιλαμβάνουν έναν ή περισσότερους από τους εξής παράγοντες: αποβιομηχάνηση, προαστιοποίηση και εγκατάλειψη των κεντρικών αστικών περιοχών, οικονομική αναδιάρθρωση λόγω αλλαγής οικονομικού μοντέλου όπως για παράδειγμα, το πέρασμα από κεντρικά ελεγχόμενη οικονομία σε ελεύθερη οικονομία αγοράς, και τέλος, μια περιφερειακή, εθνική, ή διεθνής οικονομική κρίση. 

Υπό τις νέες συνθήκες της εξελισσόμενης οικονομικής κρίσης δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, οι ελληνικές πόλεις εμφανίζουν έντονα σημεία συρρίκνωσης σε οικονομικό, χωρικό, κοινωνικό και δημογραφικό επίπεδο: χιλιάδες επιχειρήσεις κλείνουν, κενά καταστήματα και γραφεία σε κεντρικούς εμπορικούς δρόμους, ανεργία που γιγαντώνεται με γοργούς ρυθμούς, εξαθλίωση κοινωνικών στρωμάτων και αύξηση αστέγων, κενά διαμερίσματα και κατοικίες λόγω εσωτερικής μετανάστευσης μεσαίων αστικών πληθυσμών προς φθηνότερες γειτονιές των πόλεων ή προς τις ιδιαίτερες πατρίδες τους στην ελληνική επαρχία, και λόγω μετανάστευσης προς χώρες με αναπτυγμένη οικονομία σε Ευρώπη, Β. Αμερική και Αυστραλία. 

Η παρούσα εισήγηση επιχειρεί να (α) τεκμηριώσει τη συρρίκνωση των ελληνικών πόλεων και (β) να προτείνει στρατηγικές αστικής αναγέννησης που θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν στις ελληνικές πόλεις.

Η Ελληνική πόλη μπρος τα νεα δεδομένα της γενικευμένης κρίσης.Το παράδειγμα της Πάτρας

#Ε. Αθανασοπούλου, Τμήμα Ανακαίνισης και Αποκατάστασης Κτιρίων, ΤΕΙ Πάτρας 

#Κ. Λαλένης, Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Τα τελευταία δυόμιση χρόνια γινόμαστε μάρτυρες ραγδαίων αλλαγών σε σχέση με την οικονομική, παραγωγική, δημοσιονομική, εργασιακή και κοινωνική δομή των Ελληνικών πόλεων, αλλαγές που αντικατοπτρίζουν την γενικευμένη ύφεση που βιώνει η χώρα, και προοιωνίζεται με μεγάλης διάρκειας χρονικό ορίζοντα. Το άρθρο εξετάζει μέσα από το παράδειγμα της πόλης της Πάτρας τον τρόπο που εκδηλώνεται αυτή η κρίση σε επίπεδο δημογραφικό, οικονομικό και κοινωνικό. Περαιτέρω προσεγγίζεται το νέο θεσμικό περιβάλλον (π.χ. εφαρμοστικός νόμος 3986/2011) και οι έμμεσες και άμεσες επιπτώσεις του για τον ελληνικό αστικό χώρο (εκτός άλλων την δημόσια ιδιοκτησία, τις αξίες και τις χρήσεις γης κ.α.). Τέλος στα πλαίσια των πολεοδομικών πολιτικών και του σχεδιασμού, το παρόν άρθρο προσεγγίζει τομείς που διαφαίνεται ότι στο μέλλον θα δεχτούν τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Συμμετοχική αναπτυξιακή πολιτική στη Τυνησία

Το 2003 επτά δήμαρχοι της μητροπολιτικής περιοχής Greater Sfax της Τυνησίας κατάρτίσαν μια αναπτυξιακή στρατηγική βάσει ευρείας διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους φορείς, με τους οποίους έθεσαν συγκεκριμένες επενδυτικές προτεραιότητες. 

Ο ιδιωτικός τομέας, τα πανεπιστήμια, εκπρόσωποι οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και αστικοί σχεδιαστές, συμμετείχαν στη διαμόρφωση μιας μακροπρόθεσμης οικονομικής αναπτυξιακής στρατηγικής. 

Πρόκειται για ένα μοντέλο συμμετοχικής ανάπτυξης ,πρωτόγνωρο για την περιφέρειας της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής, δεδομένων των ιδιαίτερων πολιτικών συνθηκών που επικρατούν στα εν λόγω κράτη. 

Η σύνταξη μελετών ανατέθηκε στο δίκτυο  City Alliance την παγκόσμια σύμπραξη για την καταπολέμηση της αστικής φτώχειας και την  προώθηση του ρόλου των πόλεων στην αειφόρο ανάπτυξη. 

Η ανάδειξη των υποβαθμισμένων περιοχών και της ανεργίας των γυναικών οδήγησε τις τοπικές αρχές να σχεδιάσουν τις παρεμβάσεις τους πιο στρατηγικά. 

Παλιές πόλεις ως νέοι Προορισμοί :Σύστημα ανάδειξης και προώθησης της πολυπολιτισμικής ταυτότητας της Πάτρας

Το αρχαίο ωδείο

#Δρ. Β. Πετρίδου, 

#Δρ. Π. Πάγκαλος

Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πανεπιστημίου Πατρών 

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η πρόταση για το σχεδιασμό, την οργάνωση και τη λειτουργία ενός, πρωτοποριακού Εργαστηρίου Ταυτότητας Πόλεων (ΕΤΠ), το οποίο θα παράγει υλικό προς αξιοποίηση για την ανάδειξη και προώθηση των πόλεων σε κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο. Η προτεινόμενη μέθοδος συμπεριλαμβάνει ΕΡΕΥΝΑ και ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ των πόλεων με κύριους άξονες ανάγνωσης την αρχιτεκτονική, την τέχνη, τη θρησκεία, τη συλλογική μνήμη, τα μουσεία, τα αρχεία, τους δημοσίους χώρους, τα πολιτισμικά δρώμενα, τις οικονομικές και παραγωγικές λειτουργίες. Ως πεδίο αναφοράς της συγκεκριμένης εργασίας ορίστηκε η πόλη της Πάτρας.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο σημερινός τρόπος αντίληψης και γνωριμίας των πόλεων χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα μετακίνησης, το ενδιαφέρον για νέους προορισμούς, τη γήρανση παλαιότερων κέντρων ενδιαφέροντος και την εμφάνιση πιο σύγχρονων τόπων. Στο προσεχές μέλλον η αναπτυξιακή πορεία των κρατών της ΕΕ προσανατολίζεται στη δημιουργία μίας νέας ευέλικτης επιχειρηματικότητας προσαρμοσμένης στα χαρακτηριστικά και στις δυνατότητες της ελεύθερης μετακίνησης και πρόσβασης των πολιτών. 

Μορφές οργάνωσης έξυπνων και ευφυών πόλεων

#Μ. Ι. Αγγελίδου

Urban and Regional Innovation Research Unit (URENIO), Τομέας Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΑΠΘ,

Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται και συγκρίνονται δύο κατηγορίες μορφών οργάνωσης έξυπνων και ευφυών πόλεων: εκείνες που δημιουργούνται και παρέχονται αποκλειστικά από κάποιο φορέα κεντρικής εξουσίας (συνήθως διοικητική αρχή) και εκείνες που ακολουθούν διαδικασίες Ανοιχτής Καινοτομίας, συνδυάζοντας εσωτερικούς και εξωτερικούς πόρους. Για κάθε μια από τις κατηγορίες παρουσιάζεται σχετική βιβλιογραφία. Έπειτα παρουσιάζονται αντίστοιχες περιπτώσεις πόλεων που αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης κεντρικής εξουσίας, καθώς και ορισμένες λύσεις και ιδέες που βασίζονται στη δημιουργία εφαρμογών έξυπνης/ευφυούς πόλης με τη συμβολή των κατοίκων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πολλά μοντέλα οργάνωσης του αστικού συστήματος έχουν προταθεί τα πρόσφατα χρόνια, με απώτερο στόχο να καταστήσουν τις πόλεις πιο ευέλικτες και αποδοτικές απέναντι στα εγγενή ζητήματα της ανάπτυξης, της αειφορίας και της λειτουργίας των αστικών οικονομιών. Οι "έξυπνες" ή "ευφυείς" πόλεις δικαίως διεκδικούν μια θέση περίοπτη στο σύμπλεγμα αυτό, καθώς στοχεύουν κι αυτές με τη σειρά τους στην οικονομική και αστική ανάπτυξη σε μια εποχή τεχνολογικής ολοκλήρωσης.

Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να αναδείξει την πτυχή των έξυπνων/ευφυών πόλεων που σχετίζεται με το εκάστοτε σχήμα δημιουργίας και ανάπτυξής τους, ανάλογα με τους πόρους που χρησιμοποιούν (εσωτερικούς και εξωτερικούς).

Είδα τη Νέα Υόρκη να σβήνει

#Του Δημήτρη Παπανικολάου

Είδα την τεράστια πόλη ν’ αδειάζει και να περιμένει. Κι έπειτα τους ουρανοξύστες έναν έναν να σβήνουν. Και δεν πρόλαβα να αισθανθώ ενοχή. Αντίθετα, όσο ο τυφώνας «Σάντι» ερχόταν προς τη Νέα Υόρκη την περασμένη Δευτέρα, αυτό που σκεφτόμουν ήταν σε ποια ακριβώς ταινία είχα δει αυτές τις σκηνές. Σε κάποιον Μπάτμαν σίγουρα· και σε κλασικά χολιγουντιανά ντιζάστερ. Το μυαλό παρατηρούσε το σκηνικό περίπου αισθητικά. 

Βρισκόμουν, άλλωστε, σε ένα από τα πιο καλά προετοιμασμένα και προστατευμένα σημεία της πόλης – κι έτσι δεν σκέφτηκα τους ανθρώπους των οποίων τα σπίτια γέμιζαν νερά, αυτούς που δεν είχαν προλάβει ή θελήσει να τα εγκαταλείψουν, ούτε και όλο το κατώτερο προσωπικό των μεγάλων συγκροτημάτων και πανεπιστημίων του Μανχάταν (πορτιέρηδες, καθαρίστριες, σερβιτόροι, μάγειρες), που έπρεπε να κοιμηθούν σε καταφύγια, ώστε την επόμενη μέρα να μπορέσουν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των πιο πλούσιων ή πιο ευνοημένων κατοίκων αυτών των περιοχών. Από τους ψηλούς ορόφους του ουρανοξύστη στον οποίον μένω, δεν έχεις σε αυτές τις περιστάσεις τον χρόνο να σκεφτείς τα υπόγεια ούτε μάλλον και τη θέληση. Κοιτάς, αντίθετα, τα φώτα που σβήνουν.