Πραγματικές πόλεις: Διαβάζοντας τις Αόρατες Πόλεις του 'Ιταλο Καλβίνο'

Ίταλο Καλβίνο

Θοδωρής Χιώτης*

Αν αυτή είναι η πρώτη φορά που έρχεστε σε επαφή με τις Αόρατες πόλεις του ‘Ιταλο Καλβίνο , το κείμενο αυτό θα επιχειρήσει να λειτουργήσει σαν ξεναγός σε ένα από τα γοητευτικότερα κείμενα της νεότερης ιταλικής γραμματείας. Ο τίτλος του βιβλίου αμέσως μας βάζει σε σκέψεις: Τι εννοεί ο Ίταλο Καλβίνο  με τον τίτλο Αόρατες πόλεις; 

Άλλωστε, οι πόλεις είναι πάντα ορατές: ζούμε σε αυτές. Οι πόλεις στις οποίες αναφέρεται ο Καλβίνο στον τίτλο του είναι πόλεις οι οποίες δεν μπορούν να εντοπιστούν σε κάποιο χάρτη— υπάρχουν μόνο σε ένα νοητό χάρτη: στο χάρτη της φαντασίας και της μνήμης. 

Συγγραφείς στην ελληνική και στην παγκόσμια λογοτεχνία μας μεταφέρουν μέσα από τα έργα τους σε πόλεις γνώριμες και άγνωστες, πόλεις και τοποθεσίες εξωτικές και μυστηριώδεις. Μυθιστορήματα της κλασσικής λογοτεχνίας μας μεταφέρουν σε πόλεις οι οποίες πλέον δεν υπάρχουν με την μορφή η οποία μας περιγράφεται στο λογοτεχνικό έργο. Ο Κάρολος Ντίκενς  στο μυθιστόρημα του Μεγάλες Προσδοκίες μεταφέρει τους αναγνώστες του σε ένα ομιχλώδες Λονδίνο, o Τόμας Χάρντυ  απεικονίζει το δικό του Έσσεξ στο Mayor of Casterbridge, ο Κάρολος Μπωντλαίρ  μας μεταφέρει στο δικό του Παρίσι με το ποίημα «Ο κύκνος», ο Στρατής Τσίρκας  στην τριλογία Ακυβέρνητες Πολιτείες ανασύρει στην επιφάνεια μια Ιερουσαλήμ, ένα Κάιρο και μια Αλεξάνδρεια οι οποίες έχουν χαθεί, ο Γιώργος Ιωάννου  και ο Γιώργος Σεφέρης  καταγράφουν τη σταδιακή μεταμόρφωση της Αθήνας στη μεγαλούπολη που όλοι γνωρίζουμε. 

Οι Αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο

«Τι είναι όμως σήμερα η πόλη για μας; Σκέφτομαι ότι έγραψα κάτι σαν τελευταίο ποίημα αγάπης για τις πόλεις, τη στιγμή που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να τις ζήσουμε. Η κρίση της πολύ μεγάλης πόλης είναι η άλλη όψη της κρίσης της φύσης. (...) 

Βιβλία όμως που προφητεύουν καταστροφές και αποκαλύψεις υπάρχουν ήδη πολλά· το να γράψει κανείς ακόμα ένα, θα ήταν πλεονασμός και κάτι τέτοιο δεν ταιριάζει στο χαρακτήρα μου. Αυτό που ο δικός μου Μάρκο Πόλο θέλει να ανακαλύψει είναι οι κρυφές αιτίες που οδήγησαν τους ανθρώπους να ζήσουν στις πόλεις, αιτίες που μπορούν να ισχύουν πέρα και πάνω από οποιαδήποτε κρίση.  Οι πόλεις είναι ένα σύνολο πραγμάτων: απομνημονεύσεων, επιθυμιών, σημείων μιας γλώσσας· οι πόλεις είναι τόποι ανταλλαγών, όπως εξηγούν όλα τα βιβλία της οικονομίας, αλλά οι ανταλλαγές αυτές δεν είναι μονάχα ανταλλαγές εμπορευμάτων, είναι και ανταλλαγές λέξεων, πόθων, αναμνήσεων. Το βιβλίο μου ανοίγει και κλείνει με εικόνες ευτυχισμένων πόλεων που συνεχώς αλλάζουν σχήμα και χάνονται, κρυμμένες μέσα σε δυστυχισμένες πόλεις...» Το βιβλίο που θεωρείται από πολλούς ως το αριστούργημα του Ίταλο Καλβίνο σε νέα μετάφραση (Ανταίος Χρυσοστομίδης ).

Ο Ρόλος Του Οσμητικού Τοπίου Στην Ανάδειξη Και Αξιοποίηση Της Φυσιογνωμίας Του Τόπου.

#ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΒΑΣΙΛΑΡΑ, Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, Διδάκτωρ Πολεοδομίας Χωροταξίας ΕΜΠ. Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης ΕΜΠ Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ

1.Είναι πια κοινώς αποδεκτό ότι ένας τόπος ακόμα και γεμάτος με εικαστικές μορφές, χωρίς ακούσματα, οσμές, γεύσεις και αφές, δεν υφίσταται. Μπορεί να είναι ένας άψυχος, χωρίς καμιά ζωντάνια και κενός χώρος. Ο χώρος μετατρέπεται σε τόπο όταν αποκτήσει χαρακτήρα και ιδιαίτερη φυσιογνωμία. Στοιχεία που εμφανίζονται από τη στιγμή που ο άνθρωπος με τις λειτουργίες, συναισθήματα, σημασίες, όνειρα, προσδοκίες, τον γεμίσει.

Η φυσιογνωμία, αφορά την μοναδικότητα, την ταυτότητα, ακόμα και την προσωπικότητα ενός τόπου, όπως αυτή διατυπώνεται και εμφανίζεται μέσα από τα χαρακτηριστικά του τοπίου του. Η φυσιογνωμία αναφέρεται αποκλειστικά στη μοναδικότητα της οντότητας ενός τόπου.

Έτσι η κάθε μορφή αντίληψης, όραση, ακοή, αφή, όσφρηση, γεύση, όπως και η αισθητική και λογική αντίληψη των στοιχείων ενός τόπου καθώς και η χρονική διάσταση, δίνουν τη δικής τους συνεισφορά στην διαμόρφωση, την αντίληψη και στη συνέχεια τη γνώση και βίωση του τόπου αυτού. Ένας τόπος, δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τα μορφολογικά του στοιχεία και φυσικά δεν αναγνωρίζεται μόνο από αυτά. Ο άνθρωπος που δημιουργεί και κατοικεί σ' ένα τόπο, τον αναγνωρίζει όχι μόνο με την όραση αλλά με όλες τις αισθήσεις του.

Ο συνδυασμός ύπαρξης όλων αυτών των στοιχείων που αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος σε ένα τόπο, με τη χρήση των πέντε αισθήσεών του, μαζί με τη συναισθηματική και ιδεολογική απόδοσή τους δημιουργεί την φυσιογνωμία του τόπου αυτού, η οποία εκφράζεται αποτυπούμενη στο τοπίο του σε όλες του τις μορφές.

"Σύμφωνο Των Νησιών"

H αλλαγή του κλίματος αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα.  Ένα δεδομένο,  για το οποίο ευθύνεται, σε μεγάλο βαθμό, η μη ορθολογική χρήση της ενέργειας και η αλόγιστη κατανάλωση ορυκτών καυσίμων για όλες σχεδόν τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Περισσότερο ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή  είναι οι νησιωτικές περιοχές, καθώς το 3,5% περίπου των Ευρωπαίων πολιτών ζουν σε νησιά. Ένα ποσοστό που αυξάνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Περιτριγυρισμένες από νερό, με εύθραυστα οικοσυστήματα και αδύναμες τοπικές οικονομίες, οι νησιωτικές περιοχές επιδιώκουν να γίνουν σημαντικοί εταίροι στην κοινή παγκόσμια μάχη κατά της αλλαγής του κλίματος και συμμέτοχοι στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και δεσμεύσεις για την μείωση των εκπομπών CO2 που προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων και προκαλούν την κλιματική αλλαγή.

Η Βιβλιοθήκη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Εγχειρίδιο για Ανθεκτικές Πόλεις

Το γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τη μείωση του κινδύνου φυσικών καταστροφών δημοσίευσε πρόσφατα σχετικό εγχειρίδιο για τους επικεφαλής των τοπικών αρχών. Πρόκειται ουσιαστικά για τη συνεισφορά του οργανισμού στην παγκόσμια εκστρατεία για να γίνουν οι πόλεις ανθεκτικές (201 2-201 5). 

Το εν λόγω εγχειρίδιο περιέχει στρατηγικές, δράσεις και προσφέρει βέλτιστες πρακτικές και εργαλεία που ήδη εφαρμόζονται σε διαφορετικές πόλεις.

Η Βιβλιοθήκη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Eco-Cities. A Planning Guide

Σελ.620, Zhifeng Yang (επιμ.) Εκδ. Techne Press

Το ανωτέρω εγχειρίδιο προσφέρει στον αναγνώστη μια επισκόπηση των δομών των αστικών οικοσυστημάτων, των λειτουργιών και των αλλαγών, ενώ πραγματεύεται τρόπους επιτυχούς σχεδιασμού οικολογικών πόλεων. Παράλληλα, προσθέτει μια νέα διάσταση στην κατανόηση και εφαρμογή της έννοιας 'αστική αειφορία', εξετάζοντας τις κοινωνικές και βιογεωφυσικές διαδικασίες καθώς και πρακτικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Το εν λόγω βιβλίο καλύπτει το συνολικό αστικό μεταβολισμό, συμβάλλοντας στη θεωρητική και πρακτική τεκμηρίωση του θέματος, συνιστώντας χρήσιμο εργαλείο για όσους ενδιαφέρονται για το πρόβλημα της γοργής αστικοποίησης.

Για φαντάσου …μια πόλη :Σχεδιάζοντας μια Λάρισα από κάτω προς τα πάνω

#ΜΟΡΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, διπλ. αρχιτέκτονας μηχανικός ΑΠΘ, M.Arch αρχιτεκτονικός οχεδιασμός-χώρος ΕΜΠ, υπ.Διδάκτορας ΑΠΘ.

#ΔΑΣΤΙΡΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ , διπλ. Πολιτικός μηχανικός ΑΠΘ

Πολύ συχνά η διαχείριση μίας πόλης δεν είναι τίποτα άλλο από τη διαχείριση της εικόνας της. Ο σκοπός είναι η επινόηση ή εύρεση μίας συνεικτικής έκφρασης ή ενός συμβόλου για την ευκολία επικοινωνίας της ιδέας αυτής. Οι πόλεις για ποιο απροσδιόριστο λόγο πρέπεινα βγάζουν νόημα, να σημαίνουν κάτι το οποίο συνηθίζουμε να αποκαλούμε ταυτότητα μίας πόλης.
Η ιδέα της ταυτότητας μίας πόλης αποτελεί το εμπορικά φιλικό, δαμασμένο πρόσωπο ενός αφηρημένου προϊόντος το οποίο στις μέρες μας γίνεται αντιληπτό ως ένα πεδίο επενδύσεων (πχ η Θεσσαλονίκη ως ερωτική πόλη). 
Είτε αναφερόμαστε σε πόλεις που γίνονται ευρέως γνωστές από τη μία ημέρα στην άλλη μέσα από ένα κτίριο (Guggenheim effect), είτε αναφερόμαστε σε πόλεις που πάση θυσία προσπαθούν να επινοήσουν μία θεματική ταυτότητα (disneyfication), η πόλη προσεγγίζεται ως ένα ιεραρχημένο δίκτυο αξιών το οποίο οφείλει να συντηρεί τη θεαματική του αναπαραγωγή, πιστή στην ιδέα της εικόνας της και των ιδεοληψιών της. 
Αυτές τις ιδεοληψίες ακολουθεί και ο σχεδιασμός των πόλεων και των αστικών χώρων. Η σχεδιαστική διαχείριση του δημόσιου χώρου ειδικότερα αποβάλλει λόγω των ιδεοληψιών της ταυτότητας ένα πολύ μεγάλο πλέγμα κοινωνικών σχέσεων και εκφράσεων οι οποίες είτε δε δύναται να απεικονιστούν συνεκτικά, ή δεν είναι οπτικά φιλικές.

Ενα «νέο» Λονδίνο, από φθινόπωρο

#Του Δημήτρη Ρηγόπουλου*

Οι αλλαγές που σηματοδοτούν τον δυναμισμό του ολυμπιακού Λονδίνου, μετά τους Αγώνες

Συνήθως δεν είναι καλή ιδέα να πηγαίνεις σε μια πόλη το καλοκαίρι που διοργανώνει Ολυμπιακούς Αγώνες. Δεν χρειάζεται να πούμε τα αυτονόητα για «φουσκωμένες» τιμές, κυκλοφοριακό χάος και όλα τα συμπαρομαρτούντα. Εξαρχής λοιπόν το σημείωμα που ακολουθεί έχει να αντιμετωπίσει ένα σημαντικό υπαρξιακό πρόβλημα: από πού κι ώς πού ένα άρθρο για το Λονδίνο καταμεσής των Αγώνων;

Αν υποθέσουμε ότι κάθε ταξίδι προϋποθέτει ένα μίνιμουμ προετοιμασίας (να κλείσετε εισιτήριο, να βρείτε πού θα μείνετε, να ζητήσετε και να πάρετε άδεια, κ.λπ.) δύσκολα προλαβαίνετε τους Αγώνες, Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς. Και με μέση τιμή ξενοδοχείου στις 210 λίρες (46% αύξηση σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι) να κάνετε τον σταυρό σας. Επομένως μιλάμε για μετά τους Ολυμπιακούς (δηλαδή φθινόπωρο), οπότε κατά τεκμήριο κάθε ολυμπιακή πόλη είναι στα καλύτερά της. Αυτό σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί οι ορδές των θεατών, η συμφόρηση στο μετρό και στους δρόμους θα έχει κάπως χαλαρώσει και κυρίως έχετε την ελπίδα (ιδίως ύστερα από τόση βροχή τον Ιούνιο και τον Ιούλιο) να απολαύσετε το Λονδίνο με σχετική καλοκαιρία.

Αλλά ας μην είμαστε υπερβολικοί: το Λονδίνο θα έχει πάντα κόσμο, θα μας φαίνεται πάντα ακριβό (γιατί είναι ακριβό) και θα βγάζει ήλιο την ημέρα που θα φεύγουμε. Και πάντα θα θέλουμε να επιστρέψουμε γιατί απλά είναι το... Λονδίνο.

Μια πράσινη αστική πρίζα στην Ελευσίνα

#Της Ιφιγένειας Διαμαντή*

Τελειώνει η μπαταρία και πρίζα δεν υπάρχει κοντά... Πώς θα φορτιστεί εκτός σπιτιού το κινητό ή ο φορητός υπολογιστής ή το τάμπλετ ή ακόμη και το ηλεκτρικό ποδήλατο; 

Δεν θα ήταν ωραία αν υπήρχαν σε διάφορα σημεία της πόλης καλαίσθητες εγκαταστάσεις, ελαφρείς σταθμοί φόρτισης που θα λειτουργούσαν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή; Κάτι σαν «αστική πρίζα»; 

Και που ο επισκέπτης/χρήστης τους θα μπορούσε να αξιοποιεί δημιουργικά τον χρόνο του έως ότου γεμίσει τις μπαταρίες του, π.χ. διαβάζοντας ένα βιβλίο;

Την ιδέα αυτή κάνει πράξη, αρχικά σε πειραματικό στάδιο, μια ομάδα νεαρών αρχιτεκτονισσών με το όνομα City Index. Η Ελενα Αντωνοπούλου, η Ολγα Λινάρδου, η Ευτυχία Παπαθανασίου, η Φωτεινή Σετάκη και η Τίνα Τζόκα, διπλωματούχοι της Σχολής Αρχιτεκτονικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, σχεδίασαν έναν σταθμό φόρτισης με το όνομα ΑΚΤΙΝΑ που θα λειτουργεί αποκλειστικά με ηλιακή ενέργεια, αξιοποιώντας φωτοβολταϊκά πάνελ. 

Η νεωτεριστική προσέγγιση της ποιότητας της μορφολογίας της πόλης ως «οικολογικό σήμα»

#ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΔΗΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης.Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Υπάρχει μια σειρά από έννοιες που εντάσσονται στην «ποιότητα» της μορφολογίας μιας πόλης, όπως προσαρμοστικότητα, ευελιξία, ευρωστία, ανθεκτικότητα, επιλογή, χαρακτήρας, ποικιλομορφία, εικόνα κλπ. Μπορεί γενικά να ειπωθεί ότι επιχειρεί να συμπεριλάβει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά στοιχεία που δημιουργούν την ταυτότητα και την αντιληπτική συμβατότητα του αστικού χώρου. Έτσι, προκύπτει ως μια σημαντική, σύνθετη και πολυεπίπεδη παράμετρος της αναγνώρισης της πόλης, παρά τη σχετικότητα της και αποτελεί κυρίαρχο στόχο θεωρήσεων που εστιάζουν στην πολεοδομία, στην αρχιτεκτονική πρακτική και στην κλίμακα του αστικού σχεδιασμού.

Στην κλασσική αυτή προσέγγιση, αντιπαραβάλλεται σήμερα μια νέα προβληματική που αφορά στην ανταπόκριση της ποιότητας του αστικού χώρου, όχι μόνο με εικαστικά και αντιληπτικά χαρακτηριστικά, αλλά κυρίως σε σχέση με ζητήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και αντίστοιχης πρακτικής. Έτσι, η ποιότητα προσεγγίζεται ανάλογα με τον βαθμό ανταπόκρισης που επιτυγχάνεται στα ζητήματα της αστικής οικολογίας, δημιουργώντας ένα πληρέστερο και ευρύτερο πλαίσιο ερμηνείας της με ολιστικούς όρους. Σημαίνει επίσης, ότι εντάσσεται σε μια θεώρηση που επιχειρεί να επανακαθορίσει την έννοια της, ώστε να ανταποκρίνεται και στη γενικότερη φιλοσοφία της αστικής αειφορίας. 

Η θέση της Ελλάδας σε Βαλκάνια, Ν.Α. Ευρώπη & ΕΕ: Noblesse Oblige!

#Των Αντώνη Γιαννόπουλου και Στέλλας Κλάδου* 

Όταν τα πρώτα κύματα προβληματισμού υψώθηκαν στον ορίζοντα της κρίσης για την πορεία της οικονομίας, οι διακοπές και το ελληνικό καλοκαίρι άρχιζαν να ξεθωριάζουν στις ξαπλώστρες του εγχώριου τουρισμού. Μαζί τους αγκυροβόλησαν και τα ποσοστά υψηλής εποχικότητας του εισερχόμενου τουρισμού και η μειωμένη κίνηση των περιφερειακών αεροδρομίων, που υπερκάλυψαν τους charter-προγραμματισμούς και τις καθυστερημένες νομοθετικές ρυθμίσεις για το καθεστώς της κρουαζιέρας. Όλα αυτά με σαφές αντίκτυπο και στην κίνηση των αεροδρομίων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, παρά την αρχική θέληση να μετατραπούν σε City Break προορισμούς (σύμφωνα με την Τουριστική Στρατηγική 2011-2012).

Αν και ο κλάδος τουρισμού και ταξιδίων αναμενόταν να εμφανίσει σημαντική κάμψη, τελικώς αποδείχθηκε αρκετά ανθεκτικός απέναντι στις οικονομικές ανακατατάξεις και ευπροσάρμοστος στις αλλαγές του μακροπεριβάλλοντος, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Ωστόσο, (μόνος του) δεν στέκεται ικανός να αντισταθμίσει τις σημαντικές απώλειες που οφείλονται σε εγγενείς παθογένειες σε εθνικό επίπεδο και στην τροχιά ύφεσης, στην οποία πλέον εισέρχεται, όπως όλα δείχνουν, η παγκόσμια οικονομία. Έπειτα από αλλεπάλληλες Συνόδους Κορυφής σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανεπίσημες επαφές κορυφαίων αξιωματούχων, είναι αξιοσημείωτη η χαλαρή δραστηριότητα που εμφανίζουν εντός του καλοκαιριού (σ.σ. και όσο γράφονται αυτές οι γραμμές) οι ελληνικοί και ευρωπαϊκοί γραφειοκρατικοί μηχανισμοί, που «πήραν άδεια» από την κρίση, με το ευρώ να είναι και αυτό «σε διακοπές».

Τόποι/ταυτότητες/φυσική και πολιτιστική κληρονομιά: κρίσι-μα θέματα στρατηγικού σχεδιασμού

Η εικόνα της Αμμοχώστου

#ΕΛΕΝΑ ΜΕΣΣΙΟΥ, Μηχανικός Χωροταξίας Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης, MSc Πολεοδομία - Χωροταξία, Υποψήφια Διδάκτωρ Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου

Η περιγραφή της εικόνας του τόπου, δεν περιορίζεται στην οπτική απεικόνιση, αλλά αποτελεί το σύνολο των αισθητικών, συναισθηματικών και ιδεολογικών στοιχείων που ένας τόπος εκπέμπει και στοχεύει να παρουσιάσει τη φυσιογνωμία του. Στην προσπάθεια δημιουργίας μιας πρότασης για την αναβίωση του εγκαταλελειμμένου τμήματος της Αμμοχώστου, και ενσωμάτωσής του στο υπόλοιπο τμήμα της πόλης αλλά και της Κύπρου, στην περίπτωση εύρεσης λύσης στο κυπριακό ζήτημα, προκύπτει αρχικά η ανάγκη απόδοσης της φυσιογνωμίας της περιοχής, όπως αυτή εμφανίζεται μέσα από τα χαρακτηριστικά του τοπίου της, μέσα από αυτό που προσφέρει η αντιληπτική της εικόνα. 

Η Αμμόχωστος, μια γοργά αναπτυσσόμενη πόλη, αποτελούσε μέχρι το 1974 το τουριστικό, εμπορικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της Κύπρου. Αμέσως μετά την τουρκική εισβολή, ένα τμήμα της κατεχόμενης πλέον Αμμοχώστου περιφράχθηκε από την τουρκική κοινότητα, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για διαπραγματευτικούς λόγους. Σήμερα παραμένει αναξιοποίητο, ενώ περιγράφεται με χαρακτηρισμούς, όπως «πόλη φάντασμα» ή «νεκρή πόλη».

Η συμβολή της Ποιότητας του Κτισμένου Περιβάλλοντος στο Branding των Πόλεων

#ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΛΟΥ , Διπλωματούχος Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ Μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΠΜΣ 'Πολεοδομία-Χωροταξία' Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Το μάρκετινγκ του τόπου αποτελεί εφαρμοσμένη πρακτική εκατοντάδων ετών, παρά το εντεινόμενο πολιτικό και ακαδημαϊκό ενδιαφέρον τις τελευταίες μόλις δεκαετίες. Η ανάγκη των πόλεων να αποκτήσουν διακριτά χαρακτηριστικά ισχυροποιήθηκε τον 20ο αιώνα με την ανάδυση του μετα­βιομηχανικού τοπίου στο οικονομικά διεθνοποιημένο περιβάλλον. Επικράτησε νέα τάση διαμόρφωσης ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων προσβλέποντας στην τοπική ανάπτυξη των πόλεων και την αναρρίχησή τους στη διεθνή ιεραρχική κλίμακα των αστικών κέντρων μέσω πολιτικών μάρκετινγκ. Το αστικό μάρκετινγκ είναι στενά συνδεδεμένο με τη διαμόρφωση, την επικοινωνία και τη διαχείριση της εικόνας της πόλης. Η τελευταία αποτελεί το σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία του brand της πόλης.

Η μεγάλη ευκαιρία για μια νέα εικόνα της πόλης

Οι περιοχές του Φαληρικού Ορμου και του Ελληνικού είναι συνδεδεμένες και η αξιοποίηση δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο σ’ αυτές

#Του Ανδρέα Διγενη

Η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου αποτελεί ευκαιρία για παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που θα καθορίσουν τη «νέα εικόνα» της Αθήνας και τη σχέση της πόλης με το θαλάσσιο μέτωπο, που για πρώτη φορά τέθηκε με την πολεοδομική του διάσταση από τον αλησμόνητο αρχιτέκτονα Γιώργο Κανδύλη. Τα ακίνητα προς αξιοποίηση κατά μήκος του Φαληρικού Μετώπου είναι εκτάσεις μεγάλες, αποσυνδεδεμένες και απομονωμένες από τον πολεοδομικό ιστό, όπως η περιοχή του πρώην αεροδρομίου (Ελληνικό) και η περιοχή του Φαληρικού Ορμου, η οποία προέκυψε από προσχώσεις τη δεκαετία του ’70, δημιουργώντας μία απομονωμένη έκταση περίπου 700 στρεμμάτων, μεταξύ του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας και της Μαρίνας Φλοίσβου, όπου σε ένα μέρος της έκτασης αυτής χωροθετήθηκαν οι ολυμπιακές εγκαταστάσεις για τους Αγώνες του 2004.

Το κοινό στοιχείο των δύο αυτών περιοχών είναι η μεγάλη κλίμακα των εκτάσεων και η δυνατότητα σύνδεσης με την πόλη ως αναπόσπαστα τμήματα του θαλασσίου μετώπου. Σημαντικό εργαλείο για την αξιοποίησή τους είναι ο «χωροταξικός σχεδιασμός» για την οργάνωση και την ογκοπλαστική διαμόρφωση της ευρύτερης περιοχής που θα καθορίσει τη «νέα εικόνα» ως λειτουργική ενότητα της πόλης.

Γνωστικός Χάρτης: Η βάση διαμόρφωσης αστικών εικόνων

#ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΕΡΓΗΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Συχνά, γίνεται αναφορά στην εικόνα μιας πόλης, μιας περιοχής αλλά και άλλων περισσότερο αφηρημένων εννοιών όπως η εικόνα μιας επιχείρησης στην αγορά, κτλ. Η αναφορά σε εικόνες ως υποκειμενικές εκτιμήσεις είναι αρκετά συνηθισμένη στην καθημερινή αστική πραγματικότητα. Βέβαια, το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται ένα τεράστιο αριθμό ανεξάρτητων εικόνων, αλλά εκφράζει μια ατομική προοπτική η οποία αναλόγως τις εκάστοτε κοινωνικές, πολιτισμικές και χωρικές συνθήκες προσαρμόζεται σε κοινά πρότυπα δημιουργώντας έτσι σημεία συμμορφίας. Ειδικά όσον αφορά το αστικό περιβάλλον, τη βάση υποκειμενικών χωρικών εκτιμήσεων αποτελεί ένας γνωστικός χάρτης, ο οποίος αντιπροσωπεύει παράλληλα το κοινό σημείο συμμετοχής και προσαρμογής στη διαμόρφωση αστικών εικόνων και ως εκ τούτου της αστικής ταυτότητας.

Η συγκεκριμένη εισήγηση προσεγγίζει τη διαδικασία διαμόρφωσης αστικών εικόνων ως γνωστική διαδικασία κατά την οποία ο άνθρωπος, μέσω των μηχανισμών της αντίληψης, αποκτά γνώση για το περιβάλλον του καταλήγοντας σε αντίστοιχες περιβαλλοντικές εκτιμήσεις, περιγραφές, "σχηματοποιήσεις" και αναπαραστάσεις, διατηρώντας σχεδόν ταυτόχρονα εν εξελικτικό γνωστικό χάρτη. Η διαδικασία αυτή αποτελεί επίσης τη βάση της σχέσης αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με το αστικό περιβάλλον του. Η ανάδειξη λοιπόν της γνωστικής διαδικασίας, συγκεκριμένα με τη μορφή ενός γνωστικού χάρτη, ως απαραίτητη ανθρώπινη ανάγκη συνεχούς αλληλεπίδρασης και προσαρμογής με το περιβάλλον προσφέρει ένα προαπαιτούμενο θεωρητικό πλαίσιο στις στρατηγικές του χωρικού μάρκετινγκ.